Afua Adwo Jectey Hesse
| Sex or gender | female |
|---|---|
| Country of citizenship | Ghana |
| Given name | Afua |
| Family name | Hesse |
| Date of birth | 11 Bõn-biuungo kiuugu 1953 |
| Zĩ-ninga o roge | Kumasi |
| Spouse | Adukwei Hesse |
| Languages spoken, written or signed | English, Twi |
| Occupation | pediatric surgeon |
| Employer | University of Ghana Medical School |
| Educated at | University of Ghana, University of Ghana Medical School, University of Leeds, Ghana Institute of Management and Public Administration, Wesley Girls' Senior High School |
| Member of | Medical Women’s International Association, Royal College of Surgeons of Edinburgh, West African College of Surgeons, Ghana College of Physicians and Surgeons, The International College of Surgeons |
A Afua Adwo Jectey Hesse yaa Gãna logtoɛɛga, la pag logtoɛɛg pipi sẽn paam zãmsg Gãna pʋgẽ n lebg kamb logtoɛɛga. Yʋʋmd 2010 tʋʋlg kiuugã, a lebga Gãna pipi la Afrɩka yiib-n-soab sẽn na n yɩ Medikal pagbã tẽn-tẽngã sull taoor soaba.[1][2]
Zãmsgã la zãmsgo
[tekre | teke sidgem]A Afua Hesse roga sigr kiuug rasem piig la a ye Kumasi. A paama a karẽn-saambã kareng Wesley Girls' Senior High School sẽn be Cape Coast. Rẽ poore, a kẽnga Gãna inivɛrsite logtoɛɛmbã lekollẽ, n paam zãmsg n lebg logtoɛɛma. A yaa Royal College of Surgeons of Edinburgh (FRCSE), UK, la West African College of Surgeons (FWACS) nin-buiida, la a yaa Ghana College of Physicians and Surgeons (FFGCS) nin-buiida. A leb n yaa tẽn-zẽms logtoɛɛmb sull (FICS) nin-yende. A tara karẽn-saamb ning b sẽn boond tɩ Chartered Management Institute, London, UK, Level 8 Diploma. A leb n tara karẽn-saamb ning b sẽn boond tɩ Ghana Institute of Management and Public Administration (GIMPA) sẽn yaa b sẽn boond tɩ "Health Management Administration for Senior Health Practitioners", la karẽn-saamb ning b sẽn boond tɩ "Health Management, Planning and Policy" sẽn yaa b sẽn boond tɩ "University of Leeds".[3]
Karẽ-rãmbã
[tekre | teke sidgem]A yaa pag sẽn paam zu-loe-kãsems wʋsgo. A yɩɩ pag a ye sẽn yɩ pipi kamb logtoɛɛg Ghana, la pag a ye sẽn yɩ pipi logtoɛɛg sẽn yi a alma mater la a yɩ logtoɛɛmb pagbã tẽn-tẽngã sull taoor soaba, sẽn yaa pipi soab sẽn kẽed ne pag sẽn yit Gana, sẽn yaa pipi tẽn-tẽngã pagbã sull sẽn be yʋʋm 91 pʋgẽ. A yaa karen-saamb sẽn zãmsd yĩn-wɩsgrã Gãna Inivɛrsite logtoɛɛmbã lekollẽ, la a tʋm tʋʋm toor-toor logtoɛɛmbã lekollẽ wã la Korle Bu Karẽng logtoɛɛmbã pʋgẽ sẽn yɩɩd yʋʋm pis-tã. A yɩɩ pag ning sẽn yɩ pipi n yɩ logtoɛɛmbã taoor soaba, logtoɛɛmbã yel-gɛtã taoor soaba, kamb logtoɛɛmbã sull taoor soaba, la Korle Bu logtor yirã taoor soaba, a Nii Otu Nartey loogr poore. A ra yaa pag ning sẽn yɩ pipi n yɩ Gãna logtoɛɛmbã sull seb-gʋlsda. A zãmsda karẽn-bi-bɛda la karẽn-bi-bɛda, Gãna inivɛrsite logtoɛɛmbã lekollẽ wã, la a yaa bãngd sẽn get logtoɛɛmbã yell sẽn be tẽns toɛy-toɛyã pʋsẽ. A maana tʋʋm wʋsg sẽn kẽed ne tʋʋm-noy sẽn kẽed ne laafɩ wã wɛɛngẽ, sẽn kẽed ne tʋʋm-noy sẽn kẽed ne tʋʋm-noy sẽn kẽed ne tʋʋm-noy sẽn kẽed ne tʋʋm-noy sẽn kẽed ne tʋʋm-noy sẽn kẽed ne laafɩ wã wɛɛngẽ. Rũndã-rũndã, a yaa a Accra College of Medicine taoor soaba, sẽn yaa Gãna sẽn yaa lekoll sẽn zãad sẽn kẽed ne logtoɛɛmbã wɛɛngẽ, la sẽn paam logtoɛɛmb a yiib-n-soabã yʋʋm 2020 wã.[4]
Sebr kẽer b sẽn yãk
[tekre | teke sidgem]A Afua Hesse gʋlsa la a sõng n gʋlsa sɛb wʋsg sẽn tar yõod wʋsgo. A paama seb-bɛd sẽn yɩɩd pis-tã.[5]
B sẽn na n sak n deeg-a to-to
[tekre | teke sidgem]A Afua Hesse paama zu-no-kãsems wʋsgo. Yʋʋmd 2010 soabã, b kõ-a-la b sẽn boond tɩ Millennium Excellence Award for Medical Leadership, la yʋʋmd 2017 soabã, b kõ-a-la b sẽn boond tɩ Glitz Africa Excellence in Health Award.[6]
Ned vɩɩm
[tekre | teke sidgem]A Afua Hesse kẽe kãadem ne a Adukwei Hesse. Yẽ n naag n lugl Akra logtoɛɛmbã lekoll t'a tar kamb a naase.[7]
Sebtiise
[tekre | teke sidgem]- ↑ "A Model Of Excellence : Prof. Afua Hesse's Example". Modern Ghana (in English). Retrieved 2025-07-19.
- ↑ Myjoyonline.com. "Ghana News - Bridging doctor- population ratio – Accra College of Medicine to our rescue". www.myjoyonline.com. Archived from the original on 2016-03-15. Retrieved 2025-07-19.
- ↑ "Team – OAK FOUNDATION". www.oakfoundation.org (in American English). Archived from the original on 2019-12-01. Retrieved 2025-07-19.
- ↑ "Home". Accra College of Medicine (in American English). Retrieved 2025-07-19.
- ↑ "Home". Accra College of Medicine (in American English). Retrieved 2025-07-19.
- ↑ "Glitz honours Ghanaian Women | Pulse Ghana". www.pulse.com.gh (in English). Retrieved 2025-07-19.
- ↑ "PROF AFUA ADWO JECTEY HESSE, Acting Chief Executive Officer of Korle Bu Teaching Hospital... Tells youth, "Do not Procrastinate."" (in English). Retrieved 2025-07-19.