Busiswa Gqulu
| Sex or gender | female |
|---|---|
| Country of citizenship | South Africa |
| Given name | Busiswa |
| Family name | Gqulu |
| Date of birth | 27 Sipaolg kiuugu 1988 |
| Zĩ-ninga o roge | Mthatha |
| Languages spoken, written or signed | English |
| Occupation | singer |
| Work period (start) | 2012 |
| Instrument | voice |
Busiswa Gqulu (b sẽn dog yʋʋmd 1988 yʋʋmd kiuug rasem 8), sẽn boond tɩ Busiswa, yaa Afirik Kibɩr tẽnga yɩɩl-gʋlsda la zab-gʋlsd. A rogame Mthatha, Eastern Cape, Afirik Dĩng.[1] A paama nebã yam a DJ Zinhle yɩɩlã pʋgẽ, "My Name Is", sẽn yɩ poor n bãng a Kalawa Jazmee CEO Oskido.[2]
A sẽn maan tʋʋm sõma ne DJ Zinhle, a yiis yɩɩl sẽn tar pãng n tar yɩɩl a taab n tarẽ: "Ngoku", "Lahla", la a zĩnd n yɩɩ a Bhizer yɩɩl a "Gobisiqolo".[3] Yʋʋmd 2017 yʋʋm-nif kiuug rasem 8 wã, a yiisda a album ning sẽn yaa a pipi wã, sẽn boond tɩ Highly Flavoured. A sẽn da wa n be a tʋʋmdã pʋgẽ, a Gqulu paama waoogre. Yʋʋmd 2014 wã, b ra boond-a lame tɩ "Mail & Guardian" sẽn boond tɩ "South African Young 200" pʋgẽ. [4]
A vɩɩm sɩngre
[tekre | teke sidgem]B dogame yʋʋmd 1988 yʋʋmd kiuug rasem 8 daarã, Mthatha, Eastern Cape. [5] A sẽn da yaa bi-bɩɩga, a roagdbã sẽn da tʋmdã yĩnga, a zakã rãmb kolga Durban. A yʋʋm 15, a Gqulu ra nonga yɩɩl gʋlsde.[5]"Mam yɩɩla yɩɩl yʋʋmd 2004 sẽn sɩng ne m sẽn da be yʋʋm 11 soabã", a tẽega. [6] A yɩɩla a yaab-poak kũumã poore. [7] Yʋʋmd 2005 wã, a kẽnga a Baasadzã pʋg-sadb sẽn yaa b sẽn boond tɩ "Young Basadzi Women of Poetry" wã pʋgẽ. [8] [9]Rẽ tɛka, a yɩɩla a yɩɩl siglgã yɛlẽ, yɩɩl-tũudb pʋsẽ,[10] la kibs pʋsẽ,[11] la kibsẽ. A ra maanda a maandẽ kibayã maandẽ, sẽn boond tɩ "tõnd gom-biis tigis" Burkĩna Faso tẽn-tẽngã. [12]
A sẽn wa n wa n na n paam tʋʋmd sõma wã, a Gqulu yɩɩla a yɩɩl a sẽn da maandã.[13][14] Rẽ poore, a tʋma tʋʋm-no-kãsenga pʋgẽ n zãmsd kambã karengã. [15] A Gqulu roagdbã talla a karẽn-biisã pãnga, bala b pa tar ligd n na n kẽng a Inivɛrzitetã ye. [16][17]
A kaorengo
[tekre | teke sidgem]A Busiswa kẽnga Mowat Park High School sẽn be Durban wã yʋʋmd 2005 wã. A sẽn wa n pa le paam lekollã poore, a kẽnga KwaZulu-Natal Yuniõrgã, la a paama noorã la kom-biisã diplôme. La a pa tõog n tõog n zãms Biiblã ligd sẽn yaa toog ne-a wã yĩnga, t'a yãk yam n na n maan yɩɩr n zãms fɩrgã.
A tʋʋma
[tekre | teke sidgem]A sẽn da maand yɩɩl tẽmsã pʋgẽ, a yãa a zoa sẽn wilg-a Sir Bubzin.[18] A Sir Bubzin bool-a lame t'a wa yɩɩl a "Syaphambana" wã pʋgẽ. A ra ratame tɩ b wilg-a t'a na n yɩɩla a yɩɩla.[8] A Gqulu ne a Sir Bubzin sẽn wa n wʋm yɩɩlã poore, a Oskido sẽn wa n yaa a taoor soaba n sigla Kalawa Record. [19] Yɩɩllã yaool n paama sor yʋʋmd 2011 wã, la b yiis-a pipi Kalawa Jazmee Dance kompilaasẽ. [20] Yʋʋmd kãng poore, Oskido bool a Gqulu t'a tall "My Name Is Busiswa" sẽn yaa DJ Zintle n naan yɩɩlã. [21]
A sẽn maan woto wã kɩtame tɩ b paam Gqulu sẽn gʋls a sebrã ne a Zeova. [22] A sẽn tall yɩɩl-kãngã yʋʋmd 2011 wã poore, a kolga Johannesburg n tɩ sigl ne Kalawa Jazmee Records. [9] Yɩɩllã yɩɩ yɩɩll sẽn da tar pãng wʋsgo, la b ra pa le sak n wʋm-a ye. Gqulu yɩɩla tẽns wʋsg pʋsẽ, a sẽn tar Zimbabwe, Angola la Namibia. Yɩɩllã paama b sẽn yãk-a wã Channel O Africa Music Video Award pʋgẽ, sẽn tar yʋʋmdã minimã video la video wã. Yɩɩllã paama pʋɩ-n-taar a to Afrika Kibɩt tẽnga kibay sẽn kõ yʋʋmdã kibayã pʋgẽ. [23]
A 2013–2016: Ngoku la-a Clash of Choirs
[tekre | teke sidgem]"Ngoku" ra yiisda yʋʋmd 2013 tʋʋlg kiuug rasem 11 wã, tɩ b pa yiis albumã ye. Yɩɩllã ra naagda video sẽn yi YouTube zugu. [24] "Ngoku" yɩɩ yɩɩll sẽn tar pãng n kɩt tɩ nebã fãa ki. B ra tara yɩɩl wʋsg n na n yɩɩ bõn-naands wʋsgo. Gqulu talla yɩɩl ning sẽn da be e.tv mizik programã pʋgẽ, sẽn boond tɩ Club808, ne Oskido. Yʋʋmd 2014 Channel O Africa Music Video Award wã pʋgẽ, yɩɩl-kãngã paama yɩɩl-kãnga sẽn tar bark wʋsg yɩɩl-kɛga, la a yɩɩl-kãng yɩɩl-kẽem n wa maan yɩɩl-kʋdgã pʋglẽ. [25]
Yʋʋmd 2013 yʋʋm-rɩt kiuugã, Gqulu yiis-a lame, "Lahla" sẽn naag ne Dj Bucks la Uhuru.[26] Yɩɩllã video paama video milyõ 1 n yɩɩd YouTube zugu. [27] Gqulu ne Dj Bucks yɩɩ yɩɩlã n yɩɩ ne SABC1 mizik programã Live Amp. [28] [29]A yɩɩla yɩɩl ning sẽn zĩnd Metro FM Awards 2015 wã me.[30][31][32][33]
Yʋʋmd 2016 sigr kiuugã, a Gqulu kẽnga Clash of the Choirs naan-nakẽ, a sẽn yaa yɩɩl-tõnd ne a Kelly Khumalo, Anele Mdoda, JR, Bucie, Sifiso Ncwane la IFANI.[33] A ra yaa KwaZulu-Natal wã yɩɩl-tõnd-soabã taoor soaba. [34]
2017–2019: Highly Flavoured la-a Summer vɩɩm
[tekre | teke sidgem]Yʋʋmd 2017 tʋʋlg kiuugã, a Gqulu wilgame t'a debt album na n yɩɩ "Highly Flavored". Yʋʋmd 2017 wã sẽn da ketã pʋgẽ, a Gqulu yɩɩ yɩɩl wʋsg pʋgẽ, a Tipcee "Isichathulo" la a Dj Maphorisa "Vuvushka" la a "Midnight Starring".[35][36] "Bazoyenza" yɩɩ yɩɩl ning sẽn na n yɩɩdã. A Gqulu publisga a pipi album ning sẽn yaa "Highly Flavoured", sẽn tar DJ Maphorisa, Busi N, DJ Athie, Da Fre, DJ Toxic, Nokwazi, Moozlie, Lando la Yasirah. Albumã paama nomine wã sẽn be Afrika Kibɩt tẽnga kibayã pʋgẽ, Kwaito album sẽn yaa sõma n yɩɩdã la pʋg-paal sẽn yaa sõma tɩ yɩɩdã. [37]
A Gqulu wilgame tɩ b yiisda a yiib-n-soabã album ning sẽn boond tɩ Summer Life, a Instagram pʋga. Albumã paama sor yʋʋmd 2018 noob kiuug rasem 12 daarã, a sẽn pa tar a meng pãng tɩ b yiis-a, a sẽn yaa a meng siglgã Busiswa Entertainment sẽn sigl a Ngqulu wã.[38] [39]Yʋʋmd August rasem 31 daarã, a Kaybee naab yiis-a lame. A "Banomoya" wã pʋgẽ, a Busiswa ne a TNS ra na n yɩɩ. [40][41]
Yʋʋmd 2019 wã, a Ngqulu paama pʋɩ-n-taar a yiib 25 soabã South African Music Awards wã pʋgẽ, a sẽn paam n yɩɩ yɩɩ yɩɩl yɩɩl sẽn yaa sõma n yɩɩdã pʋgẽ, a sã n yɩɩ yɩɩl album sẽn yaa sõma ne neb nins sẽn pẽgd-a wã sẽn yaa "Summer Life" la "Female Category" wã pʋgẽ. [42]
2020-Present: AmaPiano crossover la-a My Side Of The Story kibare
[tekre | teke sidgem]Yʋʋmd 2020 wã, a ra tʋmd ne Afirik Kibar Amapiano musikã Gaba Cannal yɩɩllã pʋgẽ. [43] Yʋʋmd kãng menga, a yiisda a 3rd studio album sẽn boond tɩ My Side Of The Story. A ra tara AmaPiano yɩɩl n yaool n bas a dansã la a Gqom yɩɩl n kẽng AmaPiano. Albumã paama yɩɩl a yiib sẽn yaa "Sbwl" sẽn naag ne Kamo Mphela la "Makazi" sẽn naag n naag ne Mr JazziQ.[44][45]
MTV Africa Music Awards wã pʋgẽ, a paama a yʋʋr sẽn boond t'a "Female Act" wã. [46]
A meng vɩɩm
[tekre | teke sidgem]A Gqulu zĩnda a pipi yʋʋmdã a ma wã ne a ma-poak sẽn ki wã taoore. B talla pãng wʋsg n tõog n tõog n kõ a zʋgã. [47] Yʋʋmd 2017 noob kiuug rasem 8 wã, a wilgame t'a tara pʋg a Instagram pʋga.[48] Yʋʋmd 2018 yʋʋm-vẽkr kiuug rasem 8 wã, a Gqulu dogame, a Kgosi Lakhanya Gqulu. [49][50]
Yʋʋmd 2021 tʋʋlg kiuugã, a sẽn naan a meng filimã la a sɩd tʋʋm-teedã "Her Majesty: Busiswa" ra sɩngame BET Africa.
A tʋʋm sana
[tekre | teke sidgem]Sẽn paas a mizik la a zab-gʋlsmã, a Busiswa me tʋmdda Art for Humanity (AFH[51]) pʋgẽ, a sẽn kõt karen-biis karen-bi-rãmba sem-pakrã, [1] sẽn na yɩl n sõng tɩ b bãngd b sẽn tõe n bãngd seb-gʋlsgã la b sẽn tõe ne b sẽn tõe fãa n bãngd b bõn-naandsã. [52] Gqulu me tʋmd Umlazi Zĩis Kibar Kibar Kibarã sullẽ, n zãmsd karen-biis gom-biis taoor, sõsga la yɩɩl sẽn wilgd b sẽn tõe n maan to-to wã wɛɛngẽ. [53]
Accolades
[tekre | teke sidgem]A Busiswa sẽn sõng ne Afrika Kibɩt tẽnga mizikã wɛɛngẽ wã kɩtame t'a paam a sãnem wʋsg la a paam a pʋɩɩr a taab Afrika Kibɩg tẽnga yɩɩn-soab kũunã pʋgẽ. Metro FM Music Awards, Channel O Music Video Awards la MTV Africa Music Award yʋʋmd 2012 soabã pʋgẽ, a paama a yʋʋr t'a lebg a Postã la Guardian sẽn yãt a bi-bɩɩg sẽn yaa Afrika Kibɩga. [54][55][56]
South African Music kuuna
[tekre | teke sidgem]Afrika Kibɩt tẽnga kibay kibay (b sẽn boond me tɩ SAMAs) yaa Afrika Kibɩg tẽnga kibay sẽn get kibay kibas sẽn lugl yʋʋmd 1995.
Metro FM kuuna
[tekre | teke sidgem]yaa yʋʋmdã kũun kibs sẽn zĩnd yʋʋmd 2000 Metro FM sẽn naan kõ a kɛlgdbã b sẽn nong n waoog b sẽn nong-b zĩ-Afrika wã yɩɩlã. [57] Busiswa paama kũun a ye.
A Discografi
[tekre | teke sidgem]- Highly Flavoured (2017)
- Summer Life (2018)
- My Side of the Story (2020)
Leg-y gese
[tekre | teke sidgem]- List of awards and nominations received by Busiswa
- List of South African musicians
- List of African musicians
Sebtiise
[tekre | teke sidgem]- ↑ 1.0 1.1 https://web.archive.org/web/20180527120705/http://www.cca.ukzn.ac.za/index.php/pa-past-participants/58-pa-2010/811-busiswa-gqulu-south-africa
- ↑ https://www.zalebs.com/whats-hot/busiswa-gqulu-reflects-dark-times/
- ↑ https://web.archive.org/web/20180701134412/https://www.bbc.co.uk/music/tracks/n4p2pd
- ↑ https://mg.co.za/specialreport/200-young-south-africans
- ↑ 5.0 5.1 https://www.pressreader.com/south-africa/move/20170301/282733406634418
- ↑ https://www.pambazuka.org/arts/south-africa-14th-poetry-africa-international-poetry-festival
- ↑ http://www.dispatchlive.co.za/news/2016/01/23/choir-out-to-make-the-province-proud/
- ↑ 8.0 8.1 http://www.chronicle.co.zw/madau-snub-busiswa-responds/
- ↑ 9.0 9.1 https://www.nation.co.ke/lifestyle/buzz/ONEXTRA-Chikita-Busiswa-Gqulu/441236-3954130-c5fuhmz/index.html
- ↑ http://www.poetrypotion.com/tag/busiswa-gqulu/
- ↑ https://www.zkhiphani.co.za/spotted-mpumalanga-comes-alive-festival/
- ↑ http://www.literarytourism.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=595:tumelo-khoza&catid=13:authors&Itemid=28
- ↑ https://web.archive.org/web/20180629211442/https://sandton24.com/inside-busiswa-gqulus-baby-shower/
- ↑ https://bgmpmedia.co.za/category/music/
- ↑ http://livemag.co.za/live-regulars/5-gqom-artists-you-need-to-know/
- ↑ https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2018-04-25-watch--busiswa-was-once-told-she-could-never-be-a-cover-girl/
- ↑ https://mzansimagic.dstv.com/show/our-perfect-wedding/busiswa/character
- ↑ http://www.etv.co.za/news/2014/10/30/who-uhuru
- ↑ https://web.archive.org/web/20180629235931/https://www.sabreakingnews.co.za/2017/11/09/busiswa-celebrates-birthday-with-good-news/
- ↑ https://web.archive.org/web/20220830134340/http://www.vuzunews.com/kalawa-chikita-busiswa-reveals-shes-pregnant-photos/
- ↑ https://www.coke.co.za/cokestudio/profile/profile_busiswa/
- ↑ https://www.channel24.co.za/The-Juice/News/dj-zinhle-on-coming-back-to-music-20170829
- ↑ https://www.modernghana.com/movie/21062/3/full-list-of-winners-at-the-2012-channel-o-music-v.html
- ↑ https://m.youtube.com/watch?v=0bMKd-19eB4
- ↑ https://www.newsday.co.zw/2014/11/channel-o-africa-music-video-awards-performers-announced/
- ↑ https://m.youtube.com/watch?v=bd46jAe1ukU
- ↑ https://m.youtube.com/watch?v=bd46jAe1ukU
- ↑ https://m.youtube.com/watch?v=bd46jAe1ukU
- ↑ https://web.archive.org/web/20180527201509/https://www.pressreader.com/south-africa/the-mercury/20150625/281857232183191
- ↑ https://web.archive.org/web/20180527024716/https://reviewonline.co.za/events/event/do-you-have-what-it-takes-to-enter-clash-of-the-choirs/
- ↑ https://www.iol.co.za/
- ↑ http://www.channel24.co.za/
- ↑ https://albertonrecord.co.za/38083/team-robbie-kzn-wins-mzansi-magics-clash-choirs-sa-season-2-2/
- ↑ https://mzansimagic.dstv.com/news/clash-of-the-choirs-welcomes-new-presenter
- ↑ https://www.zkhiphani.co.za/new-album-alert-busiswa-drops-highly-flavoured/
- ↑ https://web.archive.org/web/20180527022858/http://www.justza.com/tipcee-give-feat-g-eazy-listen/
- ↑ http://www.mytvnews.co.za/sama-awards-nominees-2018-record-of-the-year-announced/
- ↑ http://www.okayafrica.com/busiswa-summer-life-album/
- ↑ https://www.dailysun.co.za/News/Entertainment/busiswa-to-release-an-independent-album-20181108
- ↑ https://www.zkhiphani.co.za/prince-kaybee-reveals-new-single-banomoya-ft-busiswa-tns/
- ↑ https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2019-04-26-full-list-sama-nominees-leave-mzansi-split-over-the-death-of-kwaito/
- ↑ https://web.archive.org/web/20190720054338/https://www.beyonce.com/album/thegift/songs/
- ↑ https://www.okayafrica.com/gaba-cannal-busiswa-umhlaba-wonke/
- ↑ https://www.okayafrica.com/busiswa-and-kamo-mphela-single-sbwl/
- ↑ https://justnje.com/busiswa-enjoys-the-good-life-in-makazi-music-video-featuring-mr-jazziq/
- ↑ https://www.okayafrica.com/mtv-africa-music-awards-2021-nominees-announced/
- ↑ https://web.archive.org/web/20180527023035/https://www.suninternational.com/carousel/events/spring-bash-with-busiswa/
- ↑ https://ghostarchive.org/iarchive/s/instagram/BbOgj7rj8Ce
- ↑ https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2018-01-16-congrats-busiswas-baby-has-arrived/
- ↑ https://ghostarchive.org/iarchive/s/instagram/BdxDusQheeT
- ↑ https://www.kznsagallery.co.za/exhibitions/art_of_human_rights.htm
- ↑ http://www.dispatchlive.co.za/news/2018/02/20/oskido-egos-bongo-maffin-reunion-busiswas-future-kalawa-jazmee/
- ↑ https://m.news24.com/Drum/Archive/busiswa-gqulu-shows-off-her-bae-20170728
- ↑ http://m.bizcommunity.africa/Article/410/40/99719.html
- ↑ http://loudestgist.com/wiki/2017/05/busiswa-gqulu-biography/
- ↑ https://live.fundza.mobi/home/library/non-fiction-articles-profiles/the-mgs-200-young-south-africans-2014/arts-cultures/busiswa-gqulu/
- ↑ http://www.news24.com/xArchive/Archive/SAs-first-public-voted-awards-20000907