Yãk-y n kẽng y sẽn tarã nengẽ

Daina Taimiņa

Soolge Wikipidiya
Daina Taimina
neda
Sex or genderfemale Tekre
Country of citizenshipLatvia, America Tekre
Name in native languageDaina Taimiņa Tekre
Given nameDaina Tekre
Date of birth19 Sa-sik kiuugu 1954 Tekre
Zĩ-ninga o rogeRiga Tekre
SpouseDavid W. Henderson Tekre
Languages spoken, written or signedRussian, Latvian, English Tekre
Occupationmathematician, topologist, science communicator, university teacher, visual artist Tekre
EmployerCornell University Tekre
Educated atUniversity of Latvia, Riga State Gymnasium No.1 Tekre
Doctoral advisorRūsiņš Mārtiņš Freivalds Tekre
Magnum opusKnitting adventures with hyperbolic planes Tekre
Award receivedBookseller/Diagram Prize for Oddest Title of the Year, Euler Book Prize Tekre
Official websitehttps://pi.math.cornell.edu/~dtaimina/ Tekre

A Daina Taimiņa (sẽn dog sigr kiuug rasem piig la a nii yʋʋm tus a yi la pissi la a nii yʋʋm tus a yi la pissi la a nii)[1] yaa Latvi tẽnga bãngd sẽn kẽed ne matematiksã, la karen-saamb ning sẽn be Cornell inivɛrsite wã. A ra miame ne a sẽn naan maan modɛl sẽn tõe n dɩk makr ne zuloees nins sẽn be zuloees nins sẽn be zuloees nins sẽn be zuloees nins pʋsẽ wã.

Karengã la tʋʋm-noorã

[tekre | teke sidgem]

A Taimiņa paama a karengã fãa Riga, Lɛtvi, a sẽn paam a diplome summa cum laude inivɛrsite ning sẽn be Lɛtvi wã pʋgẽ yʋʋmd 1977 wã la a baas a karen-saambã tʋʋmd sẽn yaa Theoretical Computer Science (ne a thesis advisor a Prof. Rūsiņš Mārtiņš Freivalds) sẽn maan yʋʋm 1990. Sẽn mik tɩ sodaasã ra gɩdga tɩ b pa tõe n maan tɩ b paam tɩ b wilg tɩ b yaa doktora, b pa sak tɩ b maan tɩ b wilg tɩ b yaa doktora ye. Rẽ n so t'a kẽng Minsk n tɩ wilg tɩ b yaa doktora. Yaa rẽ n kɩt t'a Taimiņa doktore wã paam n paam n yɩ Biɛlorus National Academy of Sciences Institute of Mathematics taoor soaba. A Taimiņa reega a doctoraatã (doktor nauk) matematikã wɛɛngẽ, Lɛtvi Inivɛrsite, a sẽn zãms yʋʋm 20 pʋgẽ.[2]

A Daina Taimiņa kẽnga Cornell Mathematics Department wã yʋʋm 1996 yʋʋm-sar kiuugã.

A sẽn kẽed ne matematiksã la b sẽn boond tɩ crochetingã, a yaa matematiks rãmb 24 la b sẽn boond tɩ Mathemalchemy sullã nin-yende.[3]

A Taimiņa ra segd n zãmsa geometr lekoll Cornell. A yãka yam n na n bao bũmb ning a sẽn da tagsd tɩ yaa sõma n yɩɩd a sẽn na n zãms a karen-biisã. Woto a sẽn da be ne a zakã rãmb tɩ b rɩt kiis-vẽkrã tɩ b be tɩɩs pʋʋgẽ, Pennsylvani soolmẽ wã, a ra rɩta a sẽk me koomã noore, n get a kom-pugli a yiibã sẽn zãmsd b mens koomã yũubã, la b sẽn da maand makr sẽn na n wilg b sẽn tõe n maan bũmb to-to tɩ yɩ yɩlemdã. Yaa pipi b sẽn maan ne peen-bi la peen-bi.

A karen-biisã meng yeelame tɩ modɛl-dãmbã kɩtame tɩ b vɩɩmã tall toeeng wʋsgo. B yeelame tɩ b ra "n nonga b sẽn da tõe n bãng tɩ b bãng tɩ b sẽn maan to-to tɩ b bãng tɩ b sẽn maan to-to tɩ b bãng tɩ b sẽn maan to-to tɩ b bãng tɩ b sẽn maan to-to wã yaa to-to wã". Yaa rẽ la a Taimina meng ra pa mi a sẽn sɩng n zãmsd bũmb nins sẽn tɩ loe ne yel-gɛtb sẽn yaa zũnd-zũndã, la yaa rẽ me n kɩt t'a makrã yɩ sõma woto, bala b sẽn lebg modɛl-kãens n lebg sor ning b sẽn yãk n na n wilg zũnd-zũndã sẽn yaa zũnd-zũndã.[4]

A Taimiņa TedxRiga pʋgẽ, a wilga a sẽn maan to-to n paam n bãng sẽn na n yɩlẽ n bãng n bãng tɩ bũmb yaa toore, n tõog n bãng tɩ bũmb yaa toore, tɩ kɩt t'a wa tõog n maan bũmb sẽn yaa toore. Sõsg ning a sẽn taasã pʋgẽ, a leb n wilga bũmb kẽer sẽn tɩ loe ne zũnd-zũndã, n tũnug ne a makrã, la a wilg neb kẽer sẽn da tagsd tɩ zũnd-zũndã pa zems ne matematiksã sẽn leok-a to-to.

A Taimiņa sebr sẽn yaa Crocheting Adventures with Hyperbolic Planes sɩngrẽ, a William Thurston sẽn yaa matematiksã, sẽn yaa seb-vãoog sẽn yaa makr sẽn wilgd tɩ bũmb fãa yaa bũmb a to, boola a Taimiņa makrã tɩ ⁇  sẽn be yamleoog wʋsgo ⁇ . A wilga a sẽn get-b to-to wã tɩ yaa bãmb n kɩt tɩ b tõe n wʋm matematikã sẽn pa a Euklid geometr sẽn yaa bũmb sẽn yaa to-to wã võore.[5]

A Taimiņa zãmsa a karen-saamb a David Henderson (sẽn da yaa a karen-saambã yʋʋm 1997 soabã, la sẽn wa n lebg a sɩdã) bũmb toor-toor Cornell Inivɛrsite. B wa n naaga taab n gʋlse, tɩ b wa tõog n maan b sẽn da maandã. B gʋlsa seb-biis a tãabo, tɩ b sẽn da nong n maandã yaa: "Experiencing Geometry: Euclidean and non-Euclidean with History". Yʋʋmd 2020 soabã pʋgẽ, a Taimiņa yiisa seb-kãngã a naas-n-soab sẽn yaa soog-n-meng sebre.[6]

Sebr a ye sẽn gomd a Taimiņa tʋʋm-no-paalgã yelle, sẽn be New Scientist pʋgẽ, Institute For Figuring sẽn yaa sull sẽn pa baood n na n paam yõodo sẽn be Los Angeles wã yãame, la b boola a Taimiņa t'a gom zĩ-kãnga sẽn yaa kãsenga, la a sẽn kẽed ne a sẽn kẽed ne bũmb ning sẽn be ninsabls tẽnsa pʋsẽ wã yelle.

Sebtiise

[tekre | teke sidgem]
  1. Congress, The Library of. "Taimin̦a, Daina - LC Linked Data Service: Authorities and Vocabularies | Library of Congress, from LC Linked Data Service: Authorities and Vocabularies (Library of Congress)". id.loc.gov. Retrieved 2025-07-16.
  2. "Daima Taimina - info". pi.math.cornell.edu. Retrieved 2025-07-16.
  3. "Mathemalchemy's Team". Mathemalchemy (in American English). 2021-01-19. Retrieved 2025-07-16.
  4. Criado-Perez, Caroline (2020). Invisible women: exposing data bias in a world designed for men. London: Vintage. ISBN 978-1-78470-628-9.
  5. Taimina, Margaret Wertheim, David Henderson, and Daina. "Crocheting the Hyperbolic Plane: An Interview with David Henderson and Daina Taimina | Margaret Wertheim, David Henderson, and Daina Taimina". cabinetmagazine.org (in English). Retrieved 2025-07-16.{{cite web}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  6. Knit Theory | DiscoverMagazine.com. Archived from the original on 2019-10-09.