Dora Metcalf
Dora Stuart Primrose Metcalf
| Sex or gender | female |
|---|---|
| Country of citizenship | United Kingdom |
| Given name | Dora |
| Family name | Metcalf |
| Date of birth | 11 Tuulg kiuugu 1892 |
| Zĩ-ninga o roge | Ooty, British Raj |
| Date of death | 17 Zĩ-likr kiuugu 1982 |
| Place of death | Otley |
| Languages spoken, written or signed | English |
| Occupation | entrepreneur, engineer, mathematician, computer |
| Educated at | University of London, Bedford High School for Girls |
(tʋʋmd 11 mars 1892 - yʋʋm-rɩt kiuug rasem 17 1982) yaa Iriland ned sẽn dog n be Ɛndɛɛrã, sẽn yaa matematɛk soab la bãngd sẽn yaa komputaarã. dũni gill pipi zabr wakate, a ra yaa sõor-n-taag tʋʋm-tʋmdba, la a ra miime tɩ yaa a sẽn na n tõog n maan bũmb ning sẽn na n sõng-a t'a bãng a sẽn na yɩl n tõog n tall a meng n tall a pãng n tõog n tõog n tʋm ne a meng. Siglgã pʋgẽ, a ra tara tʋʋm wʋsg n na n sõng b sẽn da maand b sẽn na n tõog n yiis b "bom-bãnd" wã tɩ b tõog n yiis-b b koodã.
Bi-bɩɩgã
[tekre | teke sidgem]A Dora Metcalf (a sẽn boond t'a Greene) ra yaa Iriland roagdb sẽn dog n be Madras (masã sẽn yaa Chennai) n be Ind soolmẽ wã. A ra yaa bi-pugl a tãabo sʋka. A ra yaa Eleanor Emily Ernestine sẽn dog ne a Burton (a dog yʋʋmd 1868) la a George Percy Greene (1862-1900, a sẽn dog Lisburn, a sẽn dog a ye, a sẽn yaa Madras Survey wã taoor soaba. B kẽnga kãadem yʋʋmd 1890 wã, a Zeova Kaset rãmbã sẽn be Coimbatore, Tamil Nadu, India wã. A Metcalf ba wã kiame a sẽn da tar yʋʋm a nii wã, tɩ kɩt t'a ne a zakã rãmb lebg n kẽng Angletɛɛr.[1][2]
A kẽnga Bedford High School sẽn be Bedfordshire wã, n yaool n paam bĩng n na n paam n paam n kẽng Londr Inivɛrsayẽ wã yʋʋm 15, n paam a Bachelorã matematikkã yʋʋmd 1911 yʋʋm 19 pʋgẽ. [3]A sɩngame n lebg karen-saamb sẽn yaa matematɛk sull sull la sõdg karen-saamba sẽn be Allenswood Akademi wã sẽn be Londr kiidã
dũni gill pipi zabr wakate, a tʋma b sẽn da boond tɩ comptometer wã tʋʋmda, la a bãngame tɩ yaa a sẽn yaa abacus yageng n tõe n maan t'a bãng t'a yaa kalkulatɛɛr sẽn tõe n maan bũmb ninsã. A ra yaa pipi sẽn da tar tõog tɩ b tʋmd ne sorã. A sẽn wa n wa n na n kẽ kãadem ne a yao-rãmb a Hugh Launcelot Cass (1891-1915) sẽn da ki n wa ne a sɩbgr n kʋ-a wã, a ra tagsdame t'a yaa "rãmb sẽn yɩɩd a taabã" la a pa le na n kẽ kãadmã ye. A ra ket n tara zood ne a Cass zakã rãmb hal tɩ b wa yã a sɩdã yʋʋmd 1932 wã.[4]
Kibsa tʋʋmde
[tekre | teke sidgem]Yʋʋmd 1916 wã, a Greene sẽn da tar yʋʋm 24, b tʋma a Belfast tɩ a wa rɩk sõor sõor sõora b sẽn da tar n na n dɩk koglgã zĩigẽ. A zĩnda a George Clark nengẽ, sẽn da yaa Workman, Clark & Company koom-koglg tigisgã soab. A sẽn be Irilandã sɩngame, tɩ tẽngã ra sɩng a Zeova waoogrã.
A Greene ra tara zu-noog ne a raabã, la a maana woto n lugl b tʋʋm zĩis a yiib sẽn be Dublin la Cork. A zĩnda Dublin ne a Matilda Knowles, sẽn yaa botanist sẽn yaa taoor soaba, t'a roogã ra yaa Dublin nin-buiidã tigsg zĩiga. A sẽn da wa n beẽ wã, a ra yaa Dr. Katherine Maguire la Dr. Kathleen Lynn, sẽn na n yɩ St. Ultan's Hospital sẽn yaa pag ne kambã bãas bãas sigenda, la a Robert Barton, a Erskine Childers la a W. B. Yeats.
A Greene bãngame tɩ tʋʋm-tʋmdb la goosneema wã taoor dãmb pa tar bãngr bɩ bãngrã sẽn tõe n sõng-b tɩ b tall b sõorã n tʋm ye.[1] A sẽn yaa matematɛk karen-bi-poak la ned sẽn yaa ned sẽn maand tʋʋm-teed n paasã, a bãngame tɩ yaa sõma tɩ d maan tʋʋm-teed la d pa maan tʋʋm-teedo bal ye. Sẽn na yɩl n maan woto, a sigla yʋʋmd 1924 wã, a sẽn naag a saam-biig a ye, a Everard Greene, sẽn yaa Britãni wã tablo masõ sigla sigla, la a zoa a Sam Haughton (Col SG Haughton MP, 1889-1959). A ra yãa a Haughton, sẽn da yaa Orangeman la Mason sẽn da tar zood sõma ne a Zeova, la sẽn da yaa Iriland futã tigis-kãsengã taoor soab a Matilda Knowles zakẽ wã.
B kõo CSS tʋʋm-no-kãsems n na n bãng b sẽn paam n bãng b Northern Ireland sõor sẽn zĩnd yʋʋmd 1926 wã wã. A yikame n na n maan tʋʋmd Dublin yʋʋmd 1929. A lugla tẽn-zẽmsẽ koe-moonegã tʋʋm ne sõor sõor la tablɛtɛɛrã; a sõor sẽn yaa kãseng n yɩɩdã yaa Iriland Sõdbɛɛgẽ wã. A Zeova Kaset rãmbã sẽn da tʋmd ne Irlandi wã ra yaa neb nins sẽn da tʋmd n tʋmd ne b taabã. A yika London pisig yʋʋmd 1932 wã.
Yʋʋmd 1934 wã, a kẽnga British Tabulating Machine Company (BTM) pʋgẽ, n lugl Service Bureaux Division, la a ket n ket n tʋmd a meng tʋʋmdã, Calculating And Statistical Services. A kẽe kãadem ne Royal Navy sodaas sẽn yaa komandɛɛr a John Savile Dent Metcalf DSC, RD, MiD (1895-1975) yʋʋmd 1935 tʋʋlg kiuugã, la b ra boond-a lame t'a Dora Metcalf.
Siglgã taoor lʋɩtb Sullã zabr a yiib-n-soabã sasa, b ra kõt b sẽn da maand b sẽn dat n yiis "bomb" wã b sẽn da tʋmd b sẽn da yiisd code wã wã. A Metcalf ra yaa ned sẽn da get tʋʋm-kãnga yelle, la bãagã kɩtame t'a bas tʋʋm-kãense yʋʋmd 1942.
Yʋʋmd 1949 zabrã poore, a Metcalf ne a doktɛɛr Dorothy Price ra tʋmdame n na n sõng-a t'a tõog n tab-a bãaga.[5]A ra yaa a sẽn wa n yiis pipi kom-te-rɩtgã Irilandẽ yʋʋmd 1957 wã. A ra koosda a Michael Joe Costello sẽn yaa Iriland sukari.
Yʋʋm sẽn loogã
[tekre | teke sidgem]A John ne a Dora Metcalf ra nonga zĩm-dãmb la zĩm-gãong zĩm-koglg la b sẽn na n maan b sẽn dat n maan b ra-kãnga wã yĩnga, b yi London n kẽng Loch Morar, n zĩnd be hal tɩ ta yʋʋmd 1970 tɩ b yaool n zĩnd Otley, Yorkshire.
A Dora Metcalf kiime yʋʋmd 1982 a sẽn tar yʋʋm 90 la b yik-a Lawnswood tẽn-tẽngã la b yĩn-sɩd zĩigẽ, Leeds, West Yorkshire.
Sebtiisi
[tekre | teke sidgem]- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Dora_Metcalf
- ↑ https://womenengineerssite.wordpress.com/2020/05/11/the-first-female-tech-entrepreneur/
- ↑ https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/26375451.2021.2003657
- ↑ https://witsireland.com/news/dora-metcalf-irish-founder-of-the-information-services-industry
- ↑ https://womenshistorynetwork.org/dora-metcalf-twentieth-century-mathematician-and-entrepreneur-mary-monro/
