Eureka Emefa Adomako
| Sex or gender | female |
|---|---|
| Country of citizenship | Ghana |
| Given name | Eureka |
| Family name | Adomako |
| Languages spoken, written or signed | English, Ewe |
| Occupation | researcher, academic, botanist |
| Employer | University of Ghana, University of Ghana |
| Position held | Master, program director |
| Educated at | University of Aberdeen, University of Ghana, University of Cambridge, University of Ghana, St Roses Senior High |
| Magnum opus | Ghana National Science and Maths Quiz |
A Eureka Emefa Ahadjie Adomako yaa Ghana nin-bi-bɛd la bãngd sẽn yaa karensaamb sẽn yaa karensaam zall zĩig ning b sẽn boond tɩ Plant and Environmental Biology, University of Ghana. A Adomako yɩɩ Gãna Siãns la Matimatikã Kʋvɩs (NSMQ) taoor soab yʋʋm 2001 n tãag yʋʋm 2005.[1][2]
A yãadmẽ la a karengã
[tekre | teke sidgem]A Eureka Adomako kẽnga St. A Rose lekollã. A Adomako paama karẽn-saamb karẽn-saamb ning sẽn geta bõn-vɩɩs yelle, a sẽn yi University of Ghana yʋʋmd 1993. A kẽnga Cambridge inivɛrsite n tɩ paam a Master of Philosophy degree in Environment and Development yʋʋm 1997 soabã. A leb n kẽnga Gãna inivɛrsite n na n maan a mag-sɛka, n baas yʋʋm 1999 yʋʋm-sar kiuugã.[2]
Yʋʋmd 2005 sigr kiuugã, a paama Commonwealth Academic Staff Scholarship n na n maan a Ph.D Burkĩna Faso, Aberdeen inivɛrsite. A paamame tι b kõ-a yam tι a paam n paam a Doctor of Philosophy degree ne Plant Science yʋʋm 2008 tʋʋlg kiuugã.[2]
A goma a tʋʋm-noor ning sẽn yaa Variations in Levels of Arsenic and Other Potentially Toxic Trace Elements in Ghanaian Soils and Grains: Human Health Implications for Mining-impacted Areas yelle.[3]
Karẽ-rãmbã
[tekre | teke sidgem]Yʋʋmd 2000 tʋʋl-nif kiuug la yʋʋm 2002 tʋʋl-nif kiuug sʋka, a Eureka Adomako ra yaa sull ning sẽn get koobã yelle, sẽn nan yɩll n kogl koobã, sẽn nan yɩll n kogl koobã, sẽn nan yɩll n kogl koobã, sẽn nan yɩll n kogl koobã. Yʋʋmd 2003, b yãka a Adomako t'a na n yɩ lekoll karensaamb ne plantã la we-rũngã biolozi, Gãna Inivɛrsite. A lebga karẽn-saamb yʋʋm 2009.[4] A sẽn wa n lebg lektorã, a Adomako leb n tʋma tʋʋm a taab sẽn sɩng ne Volta Hallã pʋgẽ. Rẽ tɛka, a tʋma tʋʋm-kãsems wʋsg pʋgẽ, n yɩ lekoll karen-saamb yʋʋmd 2012 n tãag yʋʋmd 2014, n yɩ sull ning sẽn get kom-bɩɩbã yell n lʋɩt taoor yʋʋmd 2011 n tãag yʋʋmd 2014, la lekoll karen-saamb yʋʋmd 2014 n tãag yʋʋmd 2018. A sẽn da yaa karen-saambã, a ra yaa roog sullã taoor soaba, roogã taoor lʋɩtb sullã la karen-saambã sull taoor soaba. Yʋʋmd 2019 yʋʋm-vẽkr kiuugã, b zẽka-a lame n yãk-a t'a lebg Volta Hallã taoor soab a 17 soabã, hal tɩ b wa maan kibsã sẽn na n tẽeg a 60 soabã.
Siãnsã la matematiksã zu-loɛɛga
[tekre | teke sidgem]Yʋʋmd 2001, a Adomako rɩka a Marian Ewurama Addy naam n lebg National Science and Maths Quiz karen-biiga. A sẽn da yaa sokrã taoor soab yʋʋm a 4 sẽn sɩng ne 2001 n tãag 2005 la a wilg a Elsie Effah Kaufman, sẽn yaa sokrã taoor soab masã t'a rɩk a zĩiga, a sẽn da wa n kẽngd a karen-saambã lekoll Aberdeen.[5][6]
Rɩk-n-migs la waoogre
[tekre | teke sidgem]- ODA Cambridge-Commonwealth Scholarship, University of Cambridge (October 1995 - August 1996)
- Commonwealth Academic Staff Scholarship, University of Aberdeen (October 2005 – September 2008)
- Commonwealth Academic Fellowship for Post-Doctoral Studies, University of Aberdeen (October 2010 – April 2011)
- Honorary Research Fellow of the School of Biological Sciences, University of Aberdeen
Ned vɩɩm
[tekre | teke sidgem]A Adomako kẽe kãadem n tar kamb a yiibu, la a yaa kiris-neda.
B sẽn yiis seb-kãens to-to
[tekre | teke sidgem]A Adomako tʋma ne vaeesg tʋʋm sẽn kẽed ne tɩɩsã bãngre, sẽn kẽed ne weoogã bãngre, la tɩɩsã la weoogã bãngre.
- Variations in Levels of Arsenic and Other Potentially Toxic Trace Elements in Ghanaian Soils and Grains: Human Health Implications for Mining-impacted Areas, August 2008
- Enhanced transfer of arsenic to grain for Bangladesh grown rice compared to US and EU, September 2008
- Baseline soil variation is a major factor in arsenic accumulation in Bengal Delta paddy rice, January 2009
- Variations in Concentrations of Arsenic and Other Potentially Toxic Elements in Mine and Paddy Soils and Irrigation Waters from Southern Ghana, October 2010
- Inorganic arsenic and trace elements in Ghanaian grain staples, July 2011
- Impacts of Gold Mining on Rice Production in the Anum Valley of Ghana, July 2014
Sebtiise
[tekre | teke sidgem]- ↑ Awal, Mohammed (2021-11-26). "NSMQ 2021: Where dey 'Powerhouse'?". The Business & Financial Times (in British English). Retrieved 2025-07-17.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 Accorley, Lee (1998-05-14). Graphic Showbiz: Issue 12 May 14 - 20 1998 (in English). Graphic Communications Group.
- ↑ "https://abdn.alma.exlibrisgroup.com/discovery/delivery/44ABE_INST:44ABE_VU1/12152490310005941". abdn.alma.exlibrisgroup.com (in English). Retrieved 2025-07-17.
{{cite web}}: External link in(help)|title= - ↑ "ORCID". orcid.org. Retrieved 2025-07-17.
- ↑ Tigo, Joshua (2018-07-07). "NSMQ History: How it all started and the female dynamics - Adomonline.com" (in American English). Retrieved 2025-07-17.
- ↑ Boateng, Kojo Akoto (2015-06-06). "How the National Science and Maths quiz began". Citi 97.3 FM - Relevant Radio. Always (in American English). Retrieved 2025-07-17.