Filsan Abdi
| Sex or gender | female |
|---|---|
| Country of citizenship | Ethiopia |
| Date of birth | 1992 |
| Occupation | peace activist, minister |
| Position held | Minister of Women and Social Affairs |
Filsan Abdullahi Ahmed (Somali: Filsan Cabdullaahi Axmed;[1] Amharic: ፊልሳን አብዱላሂ አህመድ; sẽn dog yʋʋmd 1992), sẽn boond me tɩ Filsan Abdi, yaa Etiopi ned sẽn tʋmd n tʋmd la politikã sẽn yit Somali soolmẽ[2]. A yaa Nabad tʋʋm-teed ning sẽn lugl sõss la laafɩ Somali soolmẽ wã, la Somali ne Oromo neb sʋka.[3][4]
A Filsan lebga pagb, kom-bɩɩsã la kom-bõonegã ministɛɛr yʋʋmd 2020 tʋʋlg kiuug rasem 12 wã, n lebg Abiy Ahmed cabinetã sull sẽn yaa noor soaba, la Etiopi soomaal pipi sẽn paam n tʋm goosneema taoor tʋʋmde.[5] [6][7] [8]A sẽn wa n yaa minisrã yʋʋm 2021 soabã, a basa a naam.[9] Yʋʋmd 2021 yʋʋm tusr kiuugã pʋgẽ,[10] a yeela Washington Post t'a basa a naam a Abiy sẽn maan Tigre zabrã wɛɛngẽ. [11]
A sin yi biig la kaorengo
[tekre | teke sidgem]A Filsan Abdullahi Ahmed rogame yʋʋmd 1991 bɩ 1992 Dɛɛr Dawa.[12] A roagdbã yaa Somali nebã sẽn yit Jigjiga, sẽn yaa Etiopi Somali tẽnga tẽn-kãsengã pʋgẽ.[6] A Filsan ma yaa zak soab la a ba yaa petroleer injenɛɛr sẽn tʋm a vɩɩmã wʋsg Saawud Arabi. [13] A Filsan zãmsame la a zĩnda Addis Abeba, n paam a taoor lʋɩtb tʋʋm la a taoor lʋɩtẽ wã b sẽn boond tɩ Unity University wã, la a kẽng Angletɛɛr tɩ b paam a sẽn boond tɩ Hertfordshire University wã sẽn zãmsd sɛb bãngrã. [6]A yɩɩ gom-biis la gom-bi-bɩɩs Angletɛɛrẽ yʋʋm wʋsg pʋgẽ. [14]
Nabad project/TV tʋʋma
[tekre | teke sidgem]A Filsan lugla Nabad ("dũniyã laafɩ") tʋʋm-kãnga, sẽn yaa b sẽn da wa n leokd zab nins sẽn zĩnd Somali soolmẽ wã yʋʋmd 2018 tʋʋlg kiuugã pʋgẽ, sẽn da kɩt tɩ Somali soolmã taoor soab a Abdi Mohamoud Omar yik n bas a naamã. A Filsan ra getame tɩ a Abdi yaa diktɛɛr ye. Nebã sẽn na n maan bũmb ning n na n sõng tɩ b bãng b sẽn na n bãng bũmb ninsã, b na n maana woto. A Filsan sẽn da sõs ne Addis Standard yʋʋmd 2019 wã, a wilgame tɩ Somali nebã sẽn be Somali soolmẽ wã dat n deegame tɩ b yaa Etiopi nebã, la tɩ yẽ pa tagsd tɩ b tara sogs-n-taar ne Soomali sẽn yaa kãsenga tagsgo ye. Nebã ra tara sõss wʋsg ne a Jawar Mohammed, la a kell n yaa nin-tɩrga. [13]
A Nabad sẽn da gomd bũmb ning yelle, a Filsan yeelame tɩ yaa a Abdi sẽn da pak a Zeova nin-buiidã tɩ b bãng tɩ b yaa b karen-biisã la b bãngd tɩ b yaa a Zeova zoa. A Nabad tigma tigis-kãsems ne Hegos. Bũmb a to me yaa Oromo-Somali sõsg sẽn yɩ zab-yãkr welgã pʋgẽ. [7]
A Filsan sẽn wa n tʋmd a Nabad tʋʋm-no-kãnga pʋgẽ, a kɩtame tɩ b yiis satelite televiziõ sẽn boond tɩ Nabad TV. Yʋʋmd 2019 kiuugã, a yɩɩ pag ning sẽn yaa tãa n na n yɩ tele-video wã taoor soaba.[15]
A minisr tʋʋm (2020–2021)
[tekre | teke sidgem]Yʋʋmd 2020 sɩngrẽ, a Filsan paama tʋʋm-kãseng sẽn yaa a sẽn yaa nin-sõngo tẽn-tʋmd sẽn yaa Etiopi goosneema wã sẽn kõ-a wã. [7]
A Filsan lebga Etiopi tẽnga pʋg, kom-bɩɩse la kom-bõonegã ministɛɛr yʋʋmd 2020 tʋʋlg kiuug rasem 12 wã, n lebs n lebg Yalem Tsegaye, sẽn yaa Tigre tẽnga lohorem taoor soab sẽn da yaa a soab n yiis Abiy Ahmed kabinɛtã pʋgẽ. [8] [16]A Filsan lebga sull ning sẽn yaa noor n yɩɩd a taabã fãa. [9]
Tigray War TAOBO
A Filsan sẽn leokd a Debretsion Gebremichael sẽn gom zabr wakate yoobã zab-teedã yell a sẽn gom Tigre zabrã yellã, a wilgame tɩ yʋʋmd 2021 yʋʋm-vʋʋr kiuug rasem 31 wã, siglgã "pa tar tolgr sẽn ka to ne yoobã zab buud fãa ye". [17] Minisɛɛrã ne a Adanech Abiebie sẽn yaa bĩng taoor soab la b sẽn yaa b koglg taoor dãmb sigla taab n na n maan sogsg ne b rãmbã, n na n tigs bãas kaset dãmba, la b sõng Tigre zabrã pʋgẽ sẽn yɩ to-to wã sẽn paam n wa Mekelle, t'a wa be yʋʋm 2 soabã. [18] [19]A Filsan wilgame t'a Twitter pʋgẽ, a wilgame
tɩ "bãngr-kãnga wilgame tɩ b raaga ne pãng la b pa tõe n tags tɩ b pa maan ye".[20]
Yʋʋmd 2021 sigt kiuug rasem 27 wã, a Filsan basa a ministɛɛr tʋʋmdã, n yeel t'a maanda rẽ ne a mengã bʋʋm, la t'a pa rat n maan bũmb sẽn "beoogd m vɩɩm manesmã n kɩɩsd m sẽn tẽed bũmb ninsã la m sẽn tar yõodã ye".[21][22] A yeela woto: "Bãmb sẽn da be Abiy tʋʋm-kãnga pʋgẽ wã, b gɩdgame tɩ b yiis raporã fãa, la b yeel-b lame tɩ b na n yeelame tɩ b ra naagda TPLF zab-teedã n na n kʋ-b ye. A tweet ning a sẽn maan yʋʋmd 2021 tʋʋlg kiuug rasem 11 wã yaa sẽn na yɩl n tõog n yiis raporã zãng-zãngã. A Filsan yeelame tɩ b sã n da wa n maana b sẽn da-bɩɩsã Tigre soolmẽ wã, b sã n wa n wa n maan b sẽn da wa n beeg-b to-to wã, b ra pa na n maan bũmb wʋsg ne b sẽn maan b sẽn yeel tɩ b beeg-b ye. [11]
[was] A Filsan wilgame t'a sẽn sõs ne a minisr Abiy yʋʋm 2021 yʋʋm-rɩt kiuugã pʋgẽ, a yãame t'a "ka sak n deeg ye" la t'a yaa "tɩrlem soaba", la t' a "soabã paoogame".[11]
A sin sa-a minisr tʋʋma (2021–present)
[tekre | teke sidgem]Yʋʋmd 2022 yʋʋm-rɩt kiuug rasem 2 wã pʋgẽ, a Filsan wilgame t'a ket n getame tɩ laafɩ bee Etiopi, la a yeelame tɩ goosneema wã " segd n tũuda laafɩ la zems-n-taar sorã" la a bool tɩ b togs a poorẽ dãmba fãa sẽn na yɩl n paam pʋlemd ne b sẽn maand to-to wã wɛɛngẽ zabrã wakate. [10] Daar a yiib poore, a Filsan sẽn da sõs ne PBS NewHour sẽn sõs ne Pretoria lagem-n-taarã pʋgẽ, a wilgame tɩ zems-n-taarã sẽn na yɩl n kɩt tɩ zabrã sa wã yaa tɩlae, la tɩ pa segd n gɩdg neb nins la sull nins sẽn be zabrã pʋgẽ wã tɩ b "bao tɩrlem la pʋlem" nin-buiidã sẽn namsdẽ wã yĩnga, sẽn yɩɩd fãa sẽn kẽed ne yoobã pãnga la b sẽn maand b sẽn pa tar sor n maand b sẽn maand to-to wã wɛɛngẽ ye. [23]
A sin ra get yel to-to
[tekre | teke sidgem]Yʋʋmd 2019 tʋʋlg kiuugã, a Filsan tagsame tɩ yaa tɩlɛ tɩ b yãk yam n bãng a Mustafa Cagjar sẽn yɩ Somali tẽnga taoor soab bɩ a pa yɩ sõma. A yeelame tɩ Mustafa kabinɛtã pa zemsd ne pag ne pag ye. [13]Yʋʋmd 2020 marsẽ, a wilgame tɩ "tõnd sẽn da wa n yaa a Abdi prezida la a Mustafa prezida wã sʋka, b paama "tõnda sõssã sẽn yaa sõma" tɩ "nebã pa yɛɛsd" a yam-paalgã ye.A yeelame tɩ Mustafa zãmaanã tara "dẽn-kãsenga" n na n kẽng ne neb sẽn pa tar bũmbu la b sẽn pa tar tʋʋm-noodã wɛɛngẽ, la tɩ pa tar pagb sẽn be Somali soolmã taoor lʋɩtb sullẽ ye. [7]
BANG
[tekre | teke sidgem]Yʋʋmd 1992 wã, a Dawa ra bee Oromya soolmẽ wã. Sẽn na yɩl n welg zĩ-tẽngã ne Somali soolmã, b kɩtame t'a lebg tẽng sẽn yaa tẽng sẽn welg b naan-dãmbã fãa yʋʋmd 1993 wã. [24] Somali: Filsan Cabdi; Amharic: ፊልሳን አብዲ
Sebtiise
[tekre | teke sidgem]- ↑ https://www.voasomali.com/a/6247340.html
- ↑ https://addisstandard.com/the-interview-the-nabad-project-in-pursuit-of-healing-bitter-divisions
- ↑ https://archive.today/20210309141315/https://www.press.et/english/?p=19780%23
- ↑ https://addisstandard.com/the-interview-the-nabad-project-in-pursuit-of-healing-bitter-divisions
- ↑ https://addisstandard.com/the-interview-the-nabad-project-in-pursuit-of-healing-bitter-divisions
- ↑ 6.0 6.1 6.2 https://archive.today/20210309141315/https://www.press.et/english/?p=19780%23
- ↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 https://archive.today/20210309141315/https://www.press.et/english/?p=19780%23
- ↑ 8.0 8.1 https://www.ena.et/en/?p=13185
- ↑ 9.0 9.1 https://archive.today/20210131221949/http://mowcy.gov.et/en/newsfeed/270-h-e-ms-filsan-abdullahi-hosted-h-e-mr-ousmane-dione-and-his-team-of-experts-in-her-office
- ↑ 10.0 10.1 https://www.theguardian.com/global-development/2022/nov/02/i-resigned-over-war-crimes-against-women-and-girls-in-ethiopia-i-want-justice
- ↑ 11.0 11.1 11.2 https://www.washingtonpost.com/world/2021/12/30/ethiopia-abiy-tigray-war/
- ↑ https://web.archive.org/web/20230731192407/https://twitter.com/1_filsan/status/1442463021251452933
- ↑ 13.0 13.1 13.2 https://web.archive.org/web/20210201005208/https://addisstandard.com/wp-content/uploads/2019/02/The-Interview-with-Filsan-Abdi-.pdf
- ↑ https://www.somaliland.com/news/featured-news/ethiopian-parliament-approves-youngest-minister-filsan-abdi
- ↑ "The Somali woman who started a TV channel". Mambu Zuri. 18 October 2019. Archived from the original on 31 January 2021.
- ↑ https://borkena.com/2020/03/12/ethiopias-first-women-attorney-general-confirmed-in-the-parliament/
- ↑ https://www.aljazeera.com/news/2021/1/31/ex-leader-of-ethiopias-tigray-region-vows-extended-resistance
- ↑ https://www.fanabc.com/english/joint-taskforce-established-to-investigate-raised-concern-over-violence-against-women-in-tigray
- ↑ https://www.fanabc.com/english/a-task-force-starts-investigating-alleged-sexual-violence-in-tigray
- ↑ https://guardian.ng/news/world/ethiopia-confirms-reports-of-rape-in-tigray-war/
- ↑ https://addisstandard.com/news-citing-personal-reasons-filsan-abdullahi-resigns-as-minister-of-women-children-and-youth-affairs/
- ↑ https://www.csmonitor.com/Commentary/the-monitors-view/2021/0929/A-woman-s-courage-to-end-wartime-rape-in-Ethiopia
- ↑ Schifrin, Nick; Warsi, Zeba; Aranda, Teresa Cebrian (3 November 2022). "Ethiopian government, Tigrayan rebels reach truce, but enormous challenges remain". PBS NewsHour. Archived from the original on 7 November 2022.
- ↑ https://addisstandard.com/the-interview-the-nabad-project-in-pursuit-of-healing-bitter-divisions