Yãk-y n kẽng y sẽn tarã nengẽ

Filsan Abdi

Soolge Wikipidiya
Filsan Abdi
neda
Sex or genderfemale Tekre
Country of citizenshipEthiopia Tekre
Date of birth1992 Tekre
Occupationpeace activist, minister Tekre
Position heldMinister of Women and Social Affairs Tekre

Filsan Abdullahi Ahmed (Somali: Filsan Cabdullaahi Axmed;[1] Amharic: ፊልሳን አብዱላሂ አህመድ; sẽn dog yʋʋmd 1992), sẽn boond me tɩ Filsan Abdi,  yaa Etiopi ned sẽn tʋmd n tʋmd la politikã sẽn yit Somali soolmẽ[2]. A yaa Nabad tʋʋm-teed ning sẽn lugl sõss la laafɩ Somali soolmẽ wã, la Somali ne Oromo neb sʋka.[3][4]

A Filsan lebga pagb, kom-bɩɩsã la kom-bõonegã ministɛɛr yʋʋmd 2020 tʋʋlg kiuug rasem 12 wã,  n lebg Abiy Ahmed cabinetã sull sẽn yaa noor soaba,  la Etiopi soomaal pipi sẽn paam n tʋm goosneema taoor tʋʋmde.[5] [6][7] [8]A sẽn wa n yaa minisrã yʋʋm 2021 soabã, a basa a naam.[9] Yʋʋmd 2021 yʋʋm tusr kiuugã pʋgẽ,[10] a yeela Washington Post t'a basa a naam a Abiy sẽn maan Tigre zabrã wɛɛngẽ. [11]

A sin yi biig la kaorengo

[tekre | teke sidgem]

A Filsan Abdullahi Ahmed rogame yʋʋmd 1991 bɩ 1992 Dɛɛr Dawa.[12] A roagdbã yaa Somali nebã sẽn yit Jigjiga, sẽn yaa Etiopi Somali tẽnga tẽn-kãsengã pʋgẽ.[6] A Filsan ma yaa zak soab la a ba yaa petroleer injenɛɛr sẽn tʋm a vɩɩmã wʋsg Saawud Arabi. [13] A Filsan zãmsame la a zĩnda Addis Abeba, n paam a taoor lʋɩtb tʋʋm la a taoor lʋɩtẽ wã b sẽn boond tɩ Unity University wã, la a kẽng Angletɛɛr tɩ b paam a sẽn boond tɩ Hertfordshire University wã sẽn zãmsd sɛb bãngrã. [6]A yɩɩ gom-biis la gom-bi-bɩɩs Angletɛɛrẽ yʋʋm wʋsg pʋgẽ. [14]

Nabad project/TV tʋʋma

[tekre | teke sidgem]

A Filsan lugla Nabad ("dũniyã laafɩ") tʋʋm-kãnga, sẽn yaa b sẽn da wa n leokd zab nins sẽn zĩnd Somali soolmẽ wã yʋʋmd 2018 tʋʋlg kiuugã pʋgẽ, sẽn da kɩt tɩ Somali soolmã taoor soab a Abdi Mohamoud Omar yik n bas a naamã. A Filsan ra getame tɩ a Abdi yaa diktɛɛr ye. Nebã sẽn na n maan bũmb ning n na n sõng tɩ b bãng b sẽn na n bãng bũmb ninsã, b na n maana woto. A Filsan sẽn da sõs ne Addis Standard yʋʋmd 2019 wã, a wilgame tɩ Somali nebã sẽn be Somali soolmẽ wã dat n deegame tɩ b yaa Etiopi nebã, la tɩ yẽ pa tagsd tɩ b tara sogs-n-taar ne Soomali sẽn yaa kãsenga tagsgo ye. Nebã ra tara sõss wʋsg ne a Jawar Mohammed, la a kell n yaa nin-tɩrga. [13]

A Nabad sẽn da gomd bũmb ning yelle, a Filsan yeelame tɩ yaa a Abdi sẽn da pak a Zeova nin-buiidã tɩ b bãng tɩ b yaa b karen-biisã la b bãngd tɩ b yaa a Zeova zoa. A Nabad tigma tigis-kãsems ne Hegos. Bũmb a to me yaa Oromo-Somali sõsg sẽn yɩ zab-yãkr welgã pʋgẽ. [7]

A Filsan sẽn wa n tʋmd a Nabad tʋʋm-no-kãnga pʋgẽ, a kɩtame tɩ b yiis satelite televiziõ sẽn boond tɩ Nabad TV. Yʋʋmd 2019 kiuugã, a yɩɩ pag ning sẽn yaa tãa n na n yɩ tele-video wã taoor soaba.[15]

A minisr tʋʋm (2020–2021)

[tekre | teke sidgem]

Yʋʋmd 2020 sɩngrẽ, a Filsan paama tʋʋm-kãseng sẽn yaa a sẽn yaa nin-sõngo tẽn-tʋmd sẽn yaa Etiopi goosneema wã sẽn kõ-a wã. [7]

A Filsan lebga Etiopi tẽnga pʋg, kom-bɩɩse la kom-bõonegã ministɛɛr yʋʋmd 2020 tʋʋlg kiuug rasem 12 wã,  n lebs n lebg Yalem Tsegaye, sẽn yaa Tigre tẽnga lohorem taoor soab sẽn da yaa a soab n yiis Abiy Ahmed kabinɛtã pʋgẽ. [8] [16]A Filsan lebga sull ning sẽn yaa noor n yɩɩd a taabã fãa. [9]

Tigray War TAOBO

A Filsan sẽn leokd a Debretsion Gebremichael sẽn gom zabr wakate yoobã zab-teedã yell a sẽn gom Tigre zabrã yellã, a wilgame tɩ yʋʋmd 2021 yʋʋm-vʋʋr kiuug rasem 31 wã, siglgã "pa tar tolgr sẽn ka to ne yoobã zab buud fãa ye". [17] Minisɛɛrã ne a Adanech Abiebie sẽn yaa bĩng taoor soab la b sẽn yaa b koglg taoor dãmb sigla taab n na n maan sogsg ne b rãmbã, n na n tigs bãas kaset dãmba, la b sõng Tigre zabrã pʋgẽ sẽn yɩ to-to wã sẽn paam n wa Mekelle, t'a wa be yʋʋm 2 soabã.  [18] [19]A Filsan wilgame t'a Twitter pʋgẽ, a wilgame

tɩ "bãngr-kãnga wilgame tɩ b raaga ne pãng la b pa tõe n tags tɩ b pa maan ye".[20]

Yʋʋmd 2021 sigt kiuug rasem 27 wã, a Filsan basa a ministɛɛr tʋʋmdã, n yeel t'a maanda rẽ ne a mengã bʋʋm, la t'a pa rat n maan bũmb sẽn "beoogd m vɩɩm manesmã  n kɩɩsd m sẽn tẽed bũmb ninsã la m sẽn tar yõodã ye".[21][22] A yeela woto: "Bãmb sẽn da be Abiy tʋʋm-kãnga pʋgẽ wã, b gɩdgame tɩ b yiis raporã fãa, la b yeel-b lame tɩ b na n yeelame tɩ b ra naagda TPLF zab-teedã n na n kʋ-b ye. A tweet ning a sẽn maan yʋʋmd 2021 tʋʋlg kiuug rasem 11 wã yaa sẽn na yɩl n tõog n yiis raporã zãng-zãngã. A Filsan yeelame tɩ b sã n da wa n maana b sẽn da-bɩɩsã Tigre soolmẽ wã, b sã n wa n wa n maan b sẽn da wa n beeg-b to-to wã, b ra pa na n maan bũmb wʋsg ne b sẽn maan b sẽn yeel tɩ b beeg-b ye. [11]

[was] A Filsan wilgame t'a sẽn sõs ne a minisr Abiy yʋʋm 2021 yʋʋm-rɩt kiuugã pʋgẽ, a yãame t'a "ka sak n deeg ye" la t'a yaa "tɩrlem soaba", la t' a "soabã  paoogame".[11]

A sin sa-a minisr tʋʋma (2021–present)

[tekre | teke sidgem]

Yʋʋmd 2022 yʋʋm-rɩt kiuug rasem 2 wã pʋgẽ, a Filsan wilgame t'a ket n getame tɩ laafɩ bee Etiopi, la a yeelame tɩ goosneema wã " segd n tũuda laafɩ la zems-n-taar sorã" la a bool tɩ b togs a poorẽ dãmba fãa sẽn na yɩl n paam pʋlemd ne b sẽn maand to-to wã wɛɛngẽ zabrã wakate. [10] Daar a yiib poore, a Filsan sẽn da sõs ne PBS NewHour sẽn sõs ne Pretoria lagem-n-taarã pʋgẽ, a wilgame tɩ zems-n-taarã sẽn na yɩl n kɩt tɩ zabrã sa wã yaa tɩlae, la tɩ pa segd n gɩdg neb nins la sull nins sẽn be zabrã pʋgẽ wã tɩ b "bao tɩrlem la pʋlem" nin-buiidã sẽn namsdẽ wã yĩnga, sẽn yɩɩd fãa sẽn kẽed ne yoobã pãnga la b sẽn maand b sẽn pa tar sor n maand b sẽn maand to-to wã wɛɛngẽ ye. [23]

A sin ra get yel to-to

[tekre | teke sidgem]

Yʋʋmd 2019 tʋʋlg kiuugã, a Filsan tagsame tɩ yaa tɩlɛ tɩ b yãk yam n bãng a Mustafa Cagjar sẽn yɩ Somali tẽnga taoor soab bɩ a pa yɩ sõma. A yeelame tɩ Mustafa kabinɛtã pa zemsd ne pag ne pag ye. [13]Yʋʋmd 2020 marsẽ, a wilgame tɩ "tõnd sẽn da wa n yaa a Abdi prezida la a Mustafa prezida wã sʋka, b paama "tõnda sõssã sẽn yaa sõma" tɩ "nebã pa yɛɛsd" a yam-paalgã ye.A yeelame tɩ Mustafa zãmaanã tara "dẽn-kãsenga" n na n kẽng ne neb sẽn pa tar bũmbu la b sẽn pa tar tʋʋm-noodã wɛɛngẽ, la tɩ pa tar pagb sẽn be Somali soolmã taoor lʋɩtb sullẽ ye. [7]

Yʋʋmd 1992 wã, a Dawa ra bee Oromya soolmẽ wã. Sẽn na yɩl n welg zĩ-tẽngã ne Somali soolmã, b kɩtame t'a lebg tẽng sẽn yaa tẽng sẽn welg b naan-dãmbã fãa yʋʋmd 1993 wã. [24] Somali: Filsan Cabdi; Amharic: ፊልሳን አብዲ

Sebtiise

[tekre | teke sidgem]
  1. https://www.voasomali.com/a/6247340.html
  2. https://addisstandard.com/the-interview-the-nabad-project-in-pursuit-of-healing-bitter-divisions
  3. https://archive.today/20210309141315/https://www.press.et/english/?p=19780%23
  4. https://addisstandard.com/the-interview-the-nabad-project-in-pursuit-of-healing-bitter-divisions
  5. https://addisstandard.com/the-interview-the-nabad-project-in-pursuit-of-healing-bitter-divisions
  6. 6.0 6.1 6.2 https://archive.today/20210309141315/https://www.press.et/english/?p=19780%23
  7. 7.0 7.1 7.2 7.3 https://archive.today/20210309141315/https://www.press.et/english/?p=19780%23
  8. 8.0 8.1 https://www.ena.et/en/?p=13185
  9. 9.0 9.1 https://archive.today/20210131221949/http://mowcy.gov.et/en/newsfeed/270-h-e-ms-filsan-abdullahi-hosted-h-e-mr-ousmane-dione-and-his-team-of-experts-in-her-office
  10. 10.0 10.1 https://www.theguardian.com/global-development/2022/nov/02/i-resigned-over-war-crimes-against-women-and-girls-in-ethiopia-i-want-justice
  11. 11.0 11.1 11.2 https://www.washingtonpost.com/world/2021/12/30/ethiopia-abiy-tigray-war/
  12. https://web.archive.org/web/20230731192407/https://twitter.com/1_filsan/status/1442463021251452933
  13. 13.0 13.1 13.2 https://web.archive.org/web/20210201005208/https://addisstandard.com/wp-content/uploads/2019/02/The-Interview-with-Filsan-Abdi-.pdf
  14. https://www.somaliland.com/news/featured-news/ethiopian-parliament-approves-youngest-minister-filsan-abdi
  15. "The Somali woman who started a TV channel". Mambu Zuri. 18 October 2019. Archived from the original on 31 January 2021.
  16. https://borkena.com/2020/03/12/ethiopias-first-women-attorney-general-confirmed-in-the-parliament/
  17. https://www.aljazeera.com/news/2021/1/31/ex-leader-of-ethiopias-tigray-region-vows-extended-resistance
  18. https://www.fanabc.com/english/joint-taskforce-established-to-investigate-raised-concern-over-violence-against-women-in-tigray
  19. https://www.fanabc.com/english/a-task-force-starts-investigating-alleged-sexual-violence-in-tigray
  20. https://guardian.ng/news/world/ethiopia-confirms-reports-of-rape-in-tigray-war/
  21. https://addisstandard.com/news-citing-personal-reasons-filsan-abdullahi-resigns-as-minister-of-women-children-and-youth-affairs/
  22. https://www.csmonitor.com/Commentary/the-monitors-view/2021/0929/A-woman-s-courage-to-end-wartime-rape-in-Ethiopia
  23. Schifrin, Nick; Warsi, Zeba; Aranda, Teresa Cebrian (3 November 2022). "Ethiopian government, Tigrayan rebels reach truce, but enormous challenges remain". PBS NewsHour. Archived from the original on 7 November 2022.
  24. https://addisstandard.com/the-interview-the-nabad-project-in-pursuit-of-healing-bitter-divisions