Yãk-y n kẽng y sẽn tarã nengẽ

Julienne Lusenge

Soolge Wikipidiya
Julienne Lusenge
neda
Sex or genderfemale Tekre
Country of citizenshipDemocratic Republic of the Congo Tekre
Name in native languageJulienne Lusenge Tekre
Date of birth28 Sig-noy kiuugu 1958 Tekre
Zĩ-ninga o rogeDemocratic Republic of the Congo Tekre
Occupationchief officer, journalist, women's rights activist Tekre
Start of work period1998 Tekre
Award receivedKnight of the Legion of Honour, Ginetta Sagan Award, International Women of Courage Award, Q105178229, United Nations Prize in the Field of Human Rights Tekre

A Julienne Lusenge yaa ned sẽn tʋmd ne nin-tɩrse, sẽn yit Kongo Demokrasi Faso, sẽn deegd a sẽn sõngd neb nins sẽn paam n põs zabrã pʋgẽ wã. A yaa pʋg-paal sẽn lugl n kõ kõ kõb la a yaa pʋg-sadb sẽn get laafɩ la b sẽn get b mens n paas b sẽn get n kõb la b sẽn boond tɩ Solidarity for Integrated Peace and Development (SOFEPADI) ning ning sẽn get n get n kõ b kõb la sẽn get n sõng b taabã.

A paama pagb sẽn get b mensã yell n get b mens n get b sẽn get b sẽn segd n maan bũmb ninsã. A paama Frans tẽn-boogã sẽn kõ-a wã wã sẽn kõt-a ninsaalb noorã. A paama pagb sẽn tar raoodã kũun yʋʋm 2021 soabã. [1]

A Radio-koeega Tuuma

[tekre | teke sidgem]

Yʋʋmd 1998 wã, a Julienne Lusenge ra yaa radio-koɛɛg soaba n tʋmd Kongo Demokrasi Faso (DRC) sẽn be tẽns nins sẽn be tẽns wʋsg pʋga. A ra yaa radio radio sẽn get nebã yell n wilgdẽ tɩ b sã n wa paam laafɩ la b namsdẽ, b na n sõng-b lame tɩ b bãngẽ. A Lusenge kẽnga RDC kiisẽ wã n sõs ne pagb b vɩɩmã wɛɛngẽ, la a togs b kibarã radio programã pʋgẽ. Wakat n loog n loog n paase, pagb sɩngame n togsame tɩ b yãa yoobã sẽn yaa to-to, la b ra maand-a-la woto zabrã sẽn wa n paasdẽ wã. A Lusenge sɩngame n maand maand maand sẽn wilgd tɩ b namsdẽ ne pagbã la b ningd b mens ne b taabã. [2]

A NEDM LA TUUMA

[tekre | teke sidgem]

A Lusenge ne a tʋmd-n-taas 22 sẽn da namsdẽ wã kɩtame tɩ b sũur sãam ne pagbã sẽn namsdẽ wã. B tigma taab n na n wilg tẽns nins sẽn tʋmd be wã, sẽn tar naam bĩng n paas ONU wã tɩ b ra segd n maan wẽnga. B ra ratame me tɩ b sõng neb nins sẽn paam n põs b yõor yõor yõogrã, n sõng-b tɩ b tõog n kẽ bʋ-kaoodb yel-bũndã pʋgẽ, la b kɩt tɩ b bʋʋd ne sẽn maan-b yoobã bʋʋdã. [3] Yʋʋmd 2007 soabã pʋgẽ, Lusenge sɩngame n lugl b sull a yiib-n-soabã sẽn pa baood ligdã, sẽn yaa Kongo pagb ligdã ligdã ligdi (FFC), sẽn sõngd-b tɩ b tõog n paam ligdã ne tẽns nins sẽn kõt b ligdã. Yaa b sẽn da na n naan b raabã n naan naan naan naan wa n naan naan wa ne pagbã sẽn kõt b ligdã.[4]

A Lusenge yaa tʋʋm-naand sẽn na n maan DRC ne b sẽn boond tɩ Media Matters for Women, sẽn yaa siglgã sẽn pa get b mens yõ-koglg yelle. A sẽn get b yell n yɩɩd yaa "b sẽn na n tõog n sõng pagbã la kom-bɩɩsã sẽn be Afirik tẽngẽ wã tɩ b pa tõe n paam b mens ne b mens ye, la b pa tõe ne b mens ne taab ye". [5] A Lusenge sẽn yaa taoor soab n tʋmd tʋʋmã paasame n kẽng Kongo DRC soolmã bãensẽ. A yaa tẽn-tẽnga sẽn get b sẽn maand b sẽn pa tõe n maan to-to wã taoor soaba. [6][7]

A KUUNA LA WOAGRE

[tekre | teke sidgem]

A Lusenge paama a tʋʋmdã yʋʋr dũniyã gill zugu. Yʋʋmd 2018 soabã pʋgẽ, b sẽn yã tɩ b tigim tigims 25 sẽn geta nin-buiidã yell n kõ a Lusenge b sẽn kõ-a yʋʋm 2018 wã pagbã tʋʋm-teed ning b sẽn kõ wã. A paama b yaoorã yʋʋmd 2018 Febr kiuug rasem 20 daarã, yʋʋmd 2018 wã, b sẽn zĩnd ONU siglgã zug Geneva wã, tɩ b kõ a gomdã b sẽn da wa n yãgd ONU diplomat 700, b sẽn tʋmd ne b mensã loogrã la b sẽn maand sɛb-koɛɛga taoor. A mrs. A Lusenge paama kũunã "a sẽn maan n wilg tɩ a nonga Kongo pagb mensã sẽn tar sor n namsdẽ, la a sẽn yɩ koɛɛg sẽn kõ sẽn pa tar koɛɛgã yĩnga", a Hillel Neuer sẽn yaa ONU Watch taoor soaba yeelame.[5] [8]

A G.S.F. (Ginetta Sagan Fund) yaa Amerika ned sẽn tʋmd ne b mensã noor tɩ b bãng a tʋʋm sẽn tʋmd ne Amnesty International wã yĩnga. GSF kõta ligd 20000 yʋʋmd fãa n na n "kõ pagb sẽn yaa nin-kãsems dũniyã gill zugu, n toeem neb milyõ rãmb vɩɩm n wa yɩ sõma". A Lusenge sẽn paam ligd ning sẽn yaa 20 000 wã, b bool-a lame t'a kẽng Etazĩni ne a GSF n wilg a kibar ning a sẽn maan n zab ne ninsaalbã sor-wilgrã. [9]

A Frans tẽnga taoor dãmb ningda a Lusenge wã ne a Frans tẽnga tẽn-boogã sẽn kõ-a wã n kõ-a a Rɛɛg ning sẽn get ninsaalb yell yʋʋmd 2012 soabã. A yɩɩ sodaas sẽn yaa sodaas sẽn pa tar noor tɩ b kẽes b toog politikã pʋgẽ.[6][10]

A paama a Aurora kũun sẽn kõt ãdem-biisã yam vʋʋgrã yĩnga. A paama a Aurora kũun sẽn kõ-a yʋʋm 2021 kiuug rasem 10 daarã, Armeeni klo-kãsengã sẽn be San Lazzaro tẽn-tẽngã zugu, Venesɩ, Itali. [11]

SEBTIISE
[tekre | teke sidgem]
  1. https://www.state.gov/2021-international-women-of-courage-award-recipients-announced/?fbclid=IwAR2SjqVsdeMACkuUepLlkvyihsn8Uw4CpZLoeS3uqBvS5a8t8FyWF6pHf4E
  2. https://ajws.org/stories/30-at-30-celebrating-our-global-leaders-julienne-lusenge/
  3. https://web.archive.org/web/20190720133347/https://globalhumanrights.org/turning-victims-into-survivors-sofepadis-fight-against-sexual-violence-in-the-drc-chloe-gilot/
  4. http://www.ffcrdc.org/background/
  5. 5.0 5.1 https://web.archive.org/web/20210607024532/https://www.mediamattersforwomen.org/news/2018/2/22/25-ngos-announce-womens-rights-award-to-congo-advocate-for-rape-victims
  6. 6.0 6.1 https://nobelwomensinitiative.org/day-3-meet-julienne-lusenge-democratic-republic-of-congo/
  7. https://www.aljazeera.com/news/2020/10/15/who-names-independent-body-to-investigate-congo-sex-abuse-claims
  8. https://medium.com/womens-march-global/iwd2018-inspiration-julienne-lusenge-c47acd38c5f6
  9. https://blog.amnestyusa.org/amnesty/meet-the-2016-ginetta-sagan-award-winner-julienne-lusenge/
  10. https://www.youtube.com/watch?v=ELDi6kAn0dU
  11. https://www.ohchr.org/en/about-us/what-we-do/un-human-rights-prize/2023-recipients