Julienne Lusenge
A Julienne Lusenge yaa ned sẽn tʋmd ne nin-tɩrse, sẽn yit Kongo Demokrasi Faso, sẽn deegd a sẽn sõngd neb nins sẽn paam n põs zabrã pʋgẽ wã. A yaa pʋg-paal sẽn lugl n kõ kõ kõb la a yaa pʋg-sadb sẽn get laafɩ la b sẽn get b mens n paas b sẽn get n kõb la b sẽn boond tɩ Solidarity for Integrated Peace and Development (SOFEPADI) ning ning sẽn get n get n kõ b kõb la sẽn get n sõng b taabã.
A paama pagb sẽn get b mensã yell n get b mens n get b sẽn get b sẽn segd n maan bũmb ninsã. A paama Frans tẽn-boogã sẽn kõ-a wã wã sẽn kõt-a ninsaalb noorã. A paama pagb sẽn tar raoodã kũun yʋʋm 2021 soabã. [1]
A Radio-koeega Tuuma
[tekre | teke sidgem]Yʋʋmd 1998 wã, a Julienne Lusenge ra yaa radio-koɛɛg soaba n tʋmd Kongo Demokrasi Faso (DRC) sẽn be tẽns nins sẽn be tẽns wʋsg pʋga. A ra yaa radio radio sẽn get nebã yell n wilgdẽ tɩ b sã n wa paam laafɩ la b namsdẽ, b na n sõng-b lame tɩ b bãngẽ. A Lusenge kẽnga RDC kiisẽ wã n sõs ne pagb b vɩɩmã wɛɛngẽ, la a togs b kibarã radio programã pʋgẽ. Wakat n loog n loog n paase, pagb sɩngame n togsame tɩ b yãa yoobã sẽn yaa to-to, la b ra maand-a-la woto zabrã sẽn wa n paasdẽ wã. A Lusenge sɩngame n maand maand maand sẽn wilgd tɩ b namsdẽ ne pagbã la b ningd b mens ne b taabã. [2]
A NEDM LA TUUMA
[tekre | teke sidgem]A Lusenge ne a tʋmd-n-taas 22 sẽn da namsdẽ wã kɩtame tɩ b sũur sãam ne pagbã sẽn namsdẽ wã. B tigma taab n na n wilg tẽns nins sẽn tʋmd be wã, sẽn tar naam bĩng n paas ONU wã tɩ b ra segd n maan wẽnga. B ra ratame me tɩ b sõng neb nins sẽn paam n põs b yõor yõor yõogrã, n sõng-b tɩ b tõog n kẽ bʋ-kaoodb yel-bũndã pʋgẽ, la b kɩt tɩ b bʋʋd ne sẽn maan-b yoobã bʋʋdã. [3] Yʋʋmd 2007 soabã pʋgẽ, Lusenge sɩngame n lugl b sull a yiib-n-soabã sẽn pa baood ligdã, sẽn yaa Kongo pagb ligdã ligdã ligdi (FFC), sẽn sõngd-b tɩ b tõog n paam ligdã ne tẽns nins sẽn kõt b ligdã. Yaa b sẽn da na n naan b raabã n naan naan naan naan wa n naan naan wa ne pagbã sẽn kõt b ligdã.[4]
A Lusenge yaa tʋʋm-naand sẽn na n maan DRC ne b sẽn boond tɩ Media Matters for Women, sẽn yaa siglgã sẽn pa get b mens yõ-koglg yelle. A sẽn get b yell n yɩɩd yaa "b sẽn na n tõog n sõng pagbã la kom-bɩɩsã sẽn be Afirik tẽngẽ wã tɩ b pa tõe n paam b mens ne b mens ye, la b pa tõe ne b mens ne taab ye". [5] A Lusenge sẽn yaa taoor soab n tʋmd tʋʋmã paasame n kẽng Kongo DRC soolmã bãensẽ. A yaa tẽn-tẽnga sẽn get b sẽn maand b sẽn pa tõe n maan to-to wã taoor soaba. [6][7]
A KUUNA LA WOAGRE
[tekre | teke sidgem]A Lusenge paama a tʋʋmdã yʋʋr dũniyã gill zugu. Yʋʋmd 2018 soabã pʋgẽ, b sẽn yã tɩ b tigim tigims 25 sẽn geta nin-buiidã yell n kõ a Lusenge b sẽn kõ-a yʋʋm 2018 wã pagbã tʋʋm-teed ning b sẽn kõ wã. A paama b yaoorã yʋʋmd 2018 Febr kiuug rasem 20 daarã, yʋʋmd 2018 wã, b sẽn zĩnd ONU siglgã zug Geneva wã, tɩ b kõ a gomdã b sẽn da wa n yãgd ONU diplomat 700, b sẽn tʋmd ne b mensã loogrã la b sẽn maand sɛb-koɛɛga taoor. A mrs. A Lusenge paama kũunã "a sẽn maan n wilg tɩ a nonga Kongo pagb mensã sẽn tar sor n namsdẽ, la a sẽn yɩ koɛɛg sẽn kõ sẽn pa tar koɛɛgã yĩnga", a Hillel Neuer sẽn yaa ONU Watch taoor soaba yeelame.[5] [8]
A G.S.F. (Ginetta Sagan Fund) yaa Amerika ned sẽn tʋmd ne b mensã noor tɩ b bãng a tʋʋm sẽn tʋmd ne Amnesty International wã yĩnga. GSF kõta ligd 20000 yʋʋmd fãa n na n "kõ pagb sẽn yaa nin-kãsems dũniyã gill zugu, n toeem neb milyõ rãmb vɩɩm n wa yɩ sõma". A Lusenge sẽn paam ligd ning sẽn yaa 20 000 wã, b bool-a lame t'a kẽng Etazĩni ne a GSF n wilg a kibar ning a sẽn maan n zab ne ninsaalbã sor-wilgrã. [9]
A Frans tẽnga taoor dãmb ningda a Lusenge wã ne a Frans tẽnga tẽn-boogã sẽn kõ-a wã n kõ-a a Rɛɛg ning sẽn get ninsaalb yell yʋʋmd 2012 soabã. A yɩɩ sodaas sẽn yaa sodaas sẽn pa tar noor tɩ b kẽes b toog politikã pʋgẽ.[6][10]
A paama a Aurora kũun sẽn kõt ãdem-biisã yam vʋʋgrã yĩnga. A paama a Aurora kũun sẽn kõ-a yʋʋm 2021 kiuug rasem 10 daarã, Armeeni klo-kãsengã sẽn be San Lazzaro tẽn-tẽngã zugu, Venesɩ, Itali. [11]
SEBTIISE
[tekre | teke sidgem]- ↑ https://www.state.gov/2021-international-women-of-courage-award-recipients-announced/?fbclid=IwAR2SjqVsdeMACkuUepLlkvyihsn8Uw4CpZLoeS3uqBvS5a8t8FyWF6pHf4E
- ↑ https://ajws.org/stories/30-at-30-celebrating-our-global-leaders-julienne-lusenge/
- ↑ https://web.archive.org/web/20190720133347/https://globalhumanrights.org/turning-victims-into-survivors-sofepadis-fight-against-sexual-violence-in-the-drc-chloe-gilot/
- ↑ http://www.ffcrdc.org/background/
- ↑ 5.0 5.1 https://web.archive.org/web/20210607024532/https://www.mediamattersforwomen.org/news/2018/2/22/25-ngos-announce-womens-rights-award-to-congo-advocate-for-rape-victims
- ↑ 6.0 6.1 https://nobelwomensinitiative.org/day-3-meet-julienne-lusenge-democratic-republic-of-congo/
- ↑ https://www.aljazeera.com/news/2020/10/15/who-names-independent-body-to-investigate-congo-sex-abuse-claims
- ↑ https://medium.com/womens-march-global/iwd2018-inspiration-julienne-lusenge-c47acd38c5f6
- ↑ https://blog.amnestyusa.org/amnesty/meet-the-2016-ginetta-sagan-award-winner-julienne-lusenge/
- ↑ https://www.youtube.com/watch?v=ELDi6kAn0dU
- ↑ https://www.ohchr.org/en/about-us/what-we-do/un-human-rights-prize/2023-recipients