Yãk-y n kẽng y sẽn tarã nengẽ

Mamokgethi Phakeng

Soolge Wikipidiya
Mamokgethi Phakeng
neda
Sex or genderfemale Tekre
Country of citizenshipSouth Africa Tekre
Date of birth1 Sipaolg kiuugu 1966 Tekre
Zĩ-ninga o rogeGa-Rankuwa Tekre
Languages spoken, written or signedEnglish Tekre
Occupationmathematician, university teacher Tekre
Field of workmathematics, education Tekre
EmployerTshwane University of Technology, University of South Africa, University of Cape Town Tekre
Educated atNorth-West University, University of the Witwatersrand Tekre
Doctoral advisorJill Adler Tekre
AffiliationUniversity of Cape Town Tekre
Affiliation stringUniversity of Cape Town Tekre
Participant inWorld Economic Forum Annual Meeting 2019 Tekre
Award receivedFellow of the African Academy of Sciences, Member of the Academy of Science of South Africa, Order of the Baobab, Order of Ikhamanga, Inspiring Fifty South Africa Tekre

A Rosina Mamokgethi Phakeng GCOB OIG (a sẽn dog yʋʋmd 1966 noob kiuug rasem a 1 soabã) yaa Afrika-Bĩngrɩka (South Africa) matematikkã karen-saamb sẽn lebg Cape Town (UCT) karẽn-biis naaba yʋʋm 2018 pʋgẽ.[1][2][3][4]A yɩɩ bãngd la bãngd sull taoor soaba, Afirik Kibar karẽn-biisã pʋgẽ[8] la UNISA bãngd la teknolozi karẽn-soab sẽn yaa taoor soaba. Yʋʋmd 2018 wã, a yɩɩ gom-biis sẽn bool tɩ b wa gom ne-a b tigis-kãsemsã. [ tɩb sẽn tog n togs ] Yʋʋmd 2023 tʋʋlg kiuugã, b wilgame t'a na n basa a tʋʋmde wa UCT taoor soaba la a na n yi n kao a yõor yaood yaood sẽn pa kaoos. [5] A yaa karen-saamb Daya Reddy sẽn wa n na n wa maan a pʋga yʋʋmd 2023 tʋʋlg kiuug rasem 13 wã. [6]

A VIIM SINGRE

[tekre | teke sidgem]

A Phakeng rogame Eastwood, Pretoria, a Frank ne a Wendy Mmutlana (a sẽn dog a Thipe). A ma wã leb n kẽnga lekollã, a sẽn paam a kambã a tãabã n yaool n paam lekollã n paam lekolle. A ba wã ra yaa ned a ye sẽn deng n moon koɛɛgã ne radio wã sẽn yaa ned sẽn yaa ned ning sẽn yaa ned wa ned ning sẽn pa tar-a wã. [Tõnd sẽn na n tool-y neda

A Phakeng sɩngame n zãmsd lekoll yʋʋmd 1972 Ikageleng Primary wã sẽn be Marapyane tẽnga pʋga, la a yaool n sɩng Ikageng Primary wã a Ga-Rankuwa. A kẽnga Tsela-tshweu pipi pipi lekollã, Tswelelang pipi lekoll sẽn yaa kãseng n yɩɩdã, Thuto-Thebe pipi lekoll, Odi pipi lekoll la Hebrõ. A maana a karen-bi-pugl ne karengã sẽn yaa karengã 1983 (grãne 12) Hebron tẽnga karengã pʋgẽ.

A KAORENGO

[tekre | teke sidgem]

A Phakeng paama matematikkã zãmsgo diplôme North-West University wã pʋgẽ, la a paama matematikk zãmsg pʋgẽ, la yʋʋmd 2002 a lebga Afrika-Dĩngr pipi ned sẽn yaa ned sẽn yaa burkĩna sẽn paam a PhD matematikkã zãmsg pʋgẽ.  [7][8]12] Yʋʋmd 2022 bõn-bɩʋʋng kiuugã pʋgẽ, a Phakeng paama Afrɩka lekollã kũun pipi soabã a sẽn kõ-a Afirikã pʋgẽ wã yĩnga.[9] A maana woto ne a sẽn maan vaeesg buud-goam wʋsg sẽn kẽed ne matematiki lekollã pʋgẽ. [10]

A TUUM SANA A SEN PAAME

[tekre | teke sidgem]

A Phakeng paama kũun wʋsg sẽn wilgd t'a yaa nin-sõngo. Yaa woto:[Neb-y kɩbay sẽn wilgdã]

Dĩngr la bãngrã doktore, b sẽn kõ-a-la waoogre, Bĩngr sẽn boond t'a Baobab (Silver) wã naoor sẽn yaa a sẽn maan tʋʋm sõma wã yĩnga, la a sẽn maan bãngrã wɛɛngẽ, la a wa n wilg t'a yaa Afrika-rʋʋnga taoor soaba, a Jacob Zuma (sab-n-soab 2016) sẽn kõ-b-a Ikhamanga naoor sẽn ya sãnemde.  CEO Magazine sẽn kõ-ba a naoor sẽn yɩ pag sẽn tar pãng n yɩɩd Afrika-rɩɩgã la a zãmsdã wɛɛngẽ (sab-r kiuug 2013) NSTF ning sẽn kõ-bã NSTF kũun a sẽn kõ-d yʋʋm 5 n tãag 10 sẽn loogã pʋgẽ, a sẽn kõ bãngrã sẽn yaa sõma n yɩɩd a sẽn maan b bãngrã wɛɛngẽ. A sẽn maan bãng tɩ b zãmsda matematikkã la b zãmsdã wɛɛngẽ, a sẽn maan n wilg tɩ b bãngd Afrika-rɩnda zãmaanã pʋgẽ wã. (sab-no-soab kiuug 2011) A Zĩngr sull ning sẽn yaa taoor soaba. (sabã kiuug 2009) A sẽn kõ-dã la[11]

A SEN ZA KASENG SANA

[tekre | teke sidgem]
  • Vice-Chancellor of the University of Cape Town (2018–2023)
  • Deputy Vice-Chancellor of the University of Cape Town (2016)
  • Vice-Principal of Research and Innovation at the University of South Africa
  • Executive Dean of College of Science Engineering and Technology of University of South Africa
  • Honorary Professor of University of the Witwatersrand
  • Professor extraordinaire of Tshwane University of Technology
  • Deputy Chairperson of National Committee for the International Mathematics Union
  • Trustee of FirstRand Foundation
  • Trustee of Telkom SA Foundation
  • Board Member of South Africa, International Council for Science (ICSU) Board
  • Managing Director of Pythagoras
  • Bristol Illustrious Visiting Professor

A MENG VIIM

[tekre | teke sidgem]

A Phakeng kẽnga kãadem ne a Richard Setati yʋʋm 19 (1988-2007) la b dog a yembr n dog a Tsholofelo sẽn dog yʋʋmd 1990.[12] Yʋʋmd 2012 wã, a kẽe kãadem ne Madimetja Lucky Phakeng, n paas a yʋʋr sẽn boond t'a "Phakeng" wã. A Lucky Phakeng yaa taoor soab sẽn yaa taoor soab a sẽn get b sẽn segd n dɩ naam wã wɛɛngẽ. [Tõnd sẽn na n tool-y neda]

A NOKOEEMDE

[tekre | teke sidgem]

A sẽn wa n lebg UCT vice-chancellor wakat bilf pʋgẽ, b ra yetame tɩ b ra tara b sẽn na n kɩɩs a Phakeng sẽn yaa karen-bi-bi-laagã. A yeelame tɩ b ra maanda b sẽn na yɩl n zab ne-a wã. [13]

Yʋʋmd 2023 tʋʋl-nif kiuug rasem 22 wã, News24 wilgame tɩ a Phakeng na n basa a tʋʋmdã n kao a yõ-koɛɛg tʋʋmde, a sẽn na n yãk sull sẽn pa tar sor n na n vaees tʋʋm-wẽns la a sẽn maand tʋʋm-wẽnsã yellã. [14][15]A Phakeng paama R12 milyõ (US$ 667,000) a sẽn yi wã yĩnga, a sẽn wa n wa n bas a tʋʋmdã yʋʋm 2028 wã, tɩ bʋ-kaoodb sẽn pa tar sor n na n bãng a sẽn maan tʋʋm-wẽns la a sẽn zãad a naamã.[16]A wilgame tɩ a Phakeng sẽn da yaa a karen-bi-poakã sull sull sull sull ning sẽn get b yell n getẽ wã ra yaa zu-loees ne tʋʋm sẽn pa yɩ sõma ye.[17][18]A 174

A TWITTER

[tekre | teke sidgem]

A sẽn wa n lebg UCT vice-chancellor wakat bilf pʋgẽ, b ra yetame tɩ b ra tara b sẽn na n kɩɩs a Phakeng sẽn yaa karen-bi-bi-laagã. A yeelame tɩ b ra maanda b sẽn na yɩl n zab ne-a wã. [19]

Yʋʋmd 2023 tʋʋl-nif kiuug rasem 22 wã, News24 wilgame tɩ a Phakeng na n basa a tʋʋmdã n kao a yõ-koɛɛg tʋʋmde, a sẽn na n yãk sull sẽn pa tar sor n na n vaees tʋʋm-wẽns la a sẽn maand tʋʋm-wẽnsã yellã. [20][21] A Phakeng paama R12 milyõ (US$ 667,000) a sẽn yi wã yĩnga, a sẽn wa n wa n bas a tʋʋmdã yʋʋm 2028 wã, tɩ bʋ-kaoodb sẽn pa tar sor n na n bãng a sẽn maan tʋʋm-wẽns la a sẽn zãad a naamã. [28] A wilgame tɩ a Phakeng sẽn da yaa a karen-bi-poakã sull sull sull sull ning sẽn get b yell n getẽ wã ra yaa zu-loees ne tʋʋm sẽn pa yɩ sõma ye.[22][23]A 174

A TUUM BANGRE

[tekre | teke sidgem]

A Phakeng sẽn yɩ UCT vice-chancellor wakat yɩɩ wẽnga, la b sẽn da wa n be n yet tɩ b yaa sodaag buud toor-toor n wat n be wã yĩnga. A Phakang sẽn wa n yaa UCT vice chancellor wakat ra yaa wẽnga, tɩ b sẽn da yeel tɩ b yaa karen-bi-bi-bɩɩsã n wa n yiis-a wã ra yaa wẽns ye.[24][25][26][27]A Ombud ning sẽn da yaa karengã taoor soaba la karengã sull taoor soaba ning sẽn da ya karengã naaga a Phakeng t'a solg a sẽn da be n dõd a zugu, la a karengã sẽn da yaa karen-saamb sẽn da yaa taoor soaba ning n get karengã la zãmsgã yell n dõd-a t'a zãgsda karengã senatã ne yam-yãkre.[28] [29]A Phakeng sẽn da yãk a meng n na n maan bũmb ning sẽn pa zems ne a meng noyã, a pa sak n deeg tɩ b maan a meng yel-manesmã ye. [30] A Phakeng poorẽ dãmb, sẽn tar n be la Tãnd sẽn zabd ne b sẽn get b raabo wã,  yeelame tɩ b ra yaa neb sẽn kɩɩsd b sẽn get bũmb ning sẽn be karẽn-biisã pʋgẽ wã n na n zab ne a ye.  [31] [32]A UCT yeelame tɩ b sẽn da wa n dõd a Phakeng yʋʋm 2022 wã pʋgẽ wã yaa "tɩrg la sẽn pa zems ye".  A Daily Maverick kɩɩsda a UCT sẽn da ningd a kibarã. [33][34]

B DA VEESA UCT NAM PUGE TO-TO

[tekre | teke sidgem]

A Lex Mpati sẽn yaa bʋ-kaood sẽn da ket n yaa a sẽn da ket-a n yaa a Zeova Kaset soaba, n yaa bʋ-kaooda taoor soaba, n naag a Azhar Cachalia, sẽn yaa taoor soab sẽn da ket ne a naamã, la a Trish Hanekom, sẽn yaa goosneerã taoor soaba, la a Bernadette Johnson, sẽn yaa a Wits ning sẽn get b sẽn na n maan bũmb ning n get taoor lʋɩtb taoor yellã yellã, n vaees taoor lʋɩtbã sẽn pa bãng bũmb ning sẽn wa n kɩt tɩ karen-bi-soab Lis Lange yi wã, la sẽn wa n wa n wa ne a sẽn pa mi a yellã.[35] B sɩngame n na n bãng tɩ b pa na n tõog n maan bũmb nins sẽn na yɩl tɩ b tõog n maan b toor ye.[36]

A SEBTIISE SANA

[tekre | teke sidgem]

A VC Phakeng sẽn wa n bas b sullã, a ra tara sor n na n bao n bãng b sẽn na n maan to-to n tõog n tõog n maan b tʋʋm-no-kãsemsã n tõog n tɩ looge. A ra na n baoo n wilg b sẽn na maan b tʋʋmã hal tɩ ta yʋʋm 2022 yʋʋm-sik kiuugã. [37]

A SEN DA SAM LALUWA TO-TO

[tekre | teke sidgem]

A VC Phakeng sẽn da yaa taoor soaba, b sẽn da wa n yaa taoor soaba wã, b sẽn maan bũmb wʋsg sẽn pa zems ne noy la noyã, n paas b sẽn wa n kaood b tʋʋmdã ne b sẽn pa tũud b noyã, b sẽn maand wẽns n paoogd b taabã, b sẽn pa maand tʋʋm sõma ye. Sẽn paase, a maana tʋʋm sẽn gɩdg tɩ b ra maand ye, wala n yiisd rabeem, n maand buud toor-toore, la a pʋɩt buud-goam sẽn paoogd nebã ne b zʋrno-rãmbã. [38]

A SEN DA BASE TUUM TO-TO
[tekre | teke sidgem]

B sẽn maan vaeesgo, b wilgame tɩ Mamokgethi Phakeng ne a Babalwa Ngonyama sẽn yaa taoor soab a taab taoor soabã sẽn maan bũmb ningã kɩtame tɩ b yãkd taoor dãmb wʋsg sẽn be TCS wã tɩ b yi tʋʋm-no-kãnga

  • Professor Loretta Feris, former Deputy Vice-Chancellor (DVC) for Transformation
  • Dr Russel Ally, former Executive Director of Development and Alumni
  • Associate Professor Lis Lange, former DVC for Teaching and Learning
  • Ms Gerda Kruger, former Executive Director of Communication and Marketing
  • Mr Royston Pillay, Registrar
  • Dr Reno Morar, former Chief Operating Officer
  • Professor Linda Ronnie, former Dean of Commerce (now returned as acting DVC for Teaching and Learning)
  • Ms Miriam Hoosain, Executive Director of HR
  • Ms Judith du Toit, Director in the Office of the VC.

SEBTIISE

[tekre | teke sidgem]
  1. https://web.archive.org/web/20101215093049/http://www.whoswhosa.co.za/user/4688
  2. https://web.archive.org/web/20100301095304/http://www.phdproject.co.za/mamokgethi.htm
  3. http://www.uct.ac.za/main/about/management/vice-chancellor
  4. https://www.news.uct.ac.za/article/-2018-03-17-appointment-of-new-vice-chancellor
  5. https://allafrica.com/stories/202302220038.html
  6. http://www.news.uct.ac.za/article/-2023-03-13-appointment-of-the-interim-vice-chancellor
  7. https://web.archive.org/web/20101215093049/http://www.whoswhosa.co.za/user/4688
  8. http://www.wits.ac.za/alumni/news/features//12726/convocation.html
  9. https://web.archive.org/web/20101215093049/http://www.whoswhosa.co.za/user/4688
  10. https://sundayworld.co.za/news/minister-nzimande-sings-praises-of-professor-mamokgethi-phakeng/
  11. https://www.news24.com/news24/politics/ramaphosa-appoints-phakeng-to-national-orders-advisory-council-earmarks-kolisi-for-highest-honours-20230416
  12. https://web.archive.org/web/20160304045314/http://www.littleblackbook.co.za/factsheet.aspx?name=Setati,%20Mamokgethi
  13. https://mg.co.za/article/2017-10-11-uct-professor-mamokgethi-phakeng-and-accusations-of-fake-qualifications/
  14. https://allafrica.com/stories/202302220038.html
  15. https://www.news24.com/news24/southafrica/news/exclusive-embattled-vice-chancellor-phakeng-leaves-uct-with-r12m-golden-handshake-20230222
  16. https://allafrica.com/stories/202302220038.html
  17. https://www.news.uct.ac.za/downloads/2023/Independent-Investigation-into-UCT-Governance_Final-Report.pdf
  18. https://www.news.uct.ac.za/downloads/2023/Independent-Investigation-into-UCT-Governance_Final-Report.pdf
  19. https://www.news24.com/news24/southafrica/filler/phakeng-says-uct-instructed-her-to-hire-social-media-manager-amid-storm-over-tweets-20221019
  20. https://www.news24.com/news24/southafrica/news/uct-vice-chancellor-phakeng-faces-scrutiny-over-photo-of-her-posing-with-rifle-posted-on-twitter-20230124
  21. https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2022-05-25-uct-vice-chancellor-retracts-insensitive-comment-about-students-sexual-assault-complaint/
  22. https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2018-11-20-i-regret-that-uct-vice-chancellor-on-one-settler-one-bullet/
  23. https://www.politicsweb.co.za/documents/one-settler-one-bullet-why-masixole-mlandu-wont-be
  24. https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-10-03-dark-days-accusations-of-capture-and-governance-instability-rock-uct/
  25. https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-10-07-uct-council-publicly-splits-over-governance-allegations-as-vc-and-chair-fail-to-recuse-themselves-from-vote/
  26. https://www.citizen.co.za/news/south-africa/education/uct-affirms-support-for-vice-chancellor-mamokgethi-phakeng/
  27. https://www.news24.com/news24/SouthAfrica/News/fear-and-loathing-at-uct-as-university-ombud-calls-vc-mamokgethi-phakeng-a-bully-20200709
  28. https://www.news24.com/news24/southafrica/news/uct-accused-of-cover-up-of-alleged-bullying-by-vice-chancellor-phakeng-by-its-own-ombud-20200918
  29. https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-10-03-dark-days-accusations-of-capture-and-governance-instability-rock-uct/
  30. https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-10-07-uct-council-publicly-splits-over-governance-allegations-as-vc-and-chair-fail-to-recuse-themselves-from-vote/
  31. https://www.dailymaverick.co.za/article/2020-07-15-clouds-continue-to-gather-over-uct-vice-chancellor/
  32. https://www.dailymaverick.co.za/article/2020-07-15-clouds-continue-to-gather-over-uct-vice-chancellor/
  33. https://www.news.uct.ac.za/images/userfiles/downloads/media/2022_10_07_Governance.pdf
  34. https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-10-07-report-on-alleged-capture-at-uct-is-mischievous-unethical-and-misleading/
  35. https://www.news.uct.ac.za/article/-2023-02-09-independent-investigation-panel
  36. https://www.news.uct.ac.za/downloads/media/2023_11_01_PanelReport.pdf
  37. https://www.news.uct.ac.za/downloads/media/2023_11_01_PanelReport.pdf
  38. https://www.news.uct.ac.za/downloads/media/2023_11_01_PanelReport.pdf