Mamokgethi Phakeng
| Sex or gender | female |
|---|---|
| Country of citizenship | South Africa |
| Date of birth | 1 Sipaolg kiuugu 1966 |
| Zĩ-ninga o roge | Ga-Rankuwa |
| Languages spoken, written or signed | English |
| Occupation | mathematician, university teacher |
| Field of work | mathematics, education |
| Employer | Tshwane University of Technology, University of South Africa, University of Cape Town |
| Educated at | North-West University, University of the Witwatersrand |
| Doctoral advisor | Jill Adler |
| Affiliation | University of Cape Town |
| Affiliation string | University of Cape Town |
| Participant in | World Economic Forum Annual Meeting 2019 |
| Award received | Fellow of the African Academy of Sciences, Member of the Academy of Science of South Africa, Order of the Baobab, Order of Ikhamanga, Inspiring Fifty South Africa |
A Rosina Mamokgethi Phakeng GCOB OIG (a sẽn dog yʋʋmd 1966 noob kiuug rasem a 1 soabã) yaa Afrika-Bĩngrɩka (South Africa) matematikkã karen-saamb sẽn lebg Cape Town (UCT) karẽn-biis naaba yʋʋm 2018 pʋgẽ.[1][2][3][4]A yɩɩ bãngd la bãngd sull taoor soaba, Afirik Kibar karẽn-biisã pʋgẽ[8] la UNISA bãngd la teknolozi karẽn-soab sẽn yaa taoor soaba. Yʋʋmd 2018 wã, a yɩɩ gom-biis sẽn bool tɩ b wa gom ne-a b tigis-kãsemsã. [ tɩb sẽn tog n togs ] Yʋʋmd 2023 tʋʋlg kiuugã, b wilgame t'a na n basa a tʋʋmde wa UCT taoor soaba la a na n yi n kao a yõor yaood yaood sẽn pa kaoos. [5] A yaa karen-saamb Daya Reddy sẽn wa n na n wa maan a pʋga yʋʋmd 2023 tʋʋlg kiuug rasem 13 wã. [6]
A VIIM SINGRE
[tekre | teke sidgem]A Phakeng rogame Eastwood, Pretoria, a Frank ne a Wendy Mmutlana (a sẽn dog a Thipe). A ma wã leb n kẽnga lekollã, a sẽn paam a kambã a tãabã n yaool n paam lekollã n paam lekolle. A ba wã ra yaa ned a ye sẽn deng n moon koɛɛgã ne radio wã sẽn yaa ned sẽn yaa ned ning sẽn yaa ned wa ned ning sẽn pa tar-a wã. [Tõnd sẽn na n tool-y neda
A Phakeng sɩngame n zãmsd lekoll yʋʋmd 1972 Ikageleng Primary wã sẽn be Marapyane tẽnga pʋga, la a yaool n sɩng Ikageng Primary wã a Ga-Rankuwa. A kẽnga Tsela-tshweu pipi pipi lekollã, Tswelelang pipi lekoll sẽn yaa kãseng n yɩɩdã, Thuto-Thebe pipi lekoll, Odi pipi lekoll la Hebrõ. A maana a karen-bi-pugl ne karengã sẽn yaa karengã 1983 (grãne 12) Hebron tẽnga karengã pʋgẽ.
A KAORENGO
[tekre | teke sidgem]A Phakeng paama matematikkã zãmsgo diplôme North-West University wã pʋgẽ, la a paama matematikk zãmsg pʋgẽ, la yʋʋmd 2002 a lebga Afrika-Dĩngr pipi ned sẽn yaa ned sẽn yaa burkĩna sẽn paam a PhD matematikkã zãmsg pʋgẽ. [7][8]12] Yʋʋmd 2022 bõn-bɩʋʋng kiuugã pʋgẽ, a Phakeng paama Afrɩka lekollã kũun pipi soabã a sẽn kõ-a Afirikã pʋgẽ wã yĩnga.[9] A maana woto ne a sẽn maan vaeesg buud-goam wʋsg sẽn kẽed ne matematiki lekollã pʋgẽ. [10]
A TUUM SANA A SEN PAAME
[tekre | teke sidgem]A Phakeng paama kũun wʋsg sẽn wilgd t'a yaa nin-sõngo. Yaa woto:[Neb-y kɩbay sẽn wilgdã]
Dĩngr la bãngrã doktore, b sẽn kõ-a-la waoogre, Bĩngr sẽn boond t'a Baobab (Silver) wã naoor sẽn yaa a sẽn maan tʋʋm sõma wã yĩnga, la a sẽn maan bãngrã wɛɛngẽ, la a wa n wilg t'a yaa Afrika-rʋʋnga taoor soaba, a Jacob Zuma (sab-n-soab 2016) sẽn kõ-b-a Ikhamanga naoor sẽn ya sãnemde. CEO Magazine sẽn kõ-ba a naoor sẽn yɩ pag sẽn tar pãng n yɩɩd Afrika-rɩɩgã la a zãmsdã wɛɛngẽ (sab-r kiuug 2013) NSTF ning sẽn kõ-bã NSTF kũun a sẽn kõ-d yʋʋm 5 n tãag 10 sẽn loogã pʋgẽ, a sẽn kõ bãngrã sẽn yaa sõma n yɩɩd a sẽn maan b bãngrã wɛɛngẽ. A sẽn maan bãng tɩ b zãmsda matematikkã la b zãmsdã wɛɛngẽ, a sẽn maan n wilg tɩ b bãngd Afrika-rɩnda zãmaanã pʋgẽ wã. (sab-no-soab kiuug 2011) A Zĩngr sull ning sẽn yaa taoor soaba. (sabã kiuug 2009) A sẽn kõ-dã la[11]
A SEN ZA KASENG SANA
[tekre | teke sidgem]- Vice-Chancellor of the University of Cape Town (2018–2023)
- Deputy Vice-Chancellor of the University of Cape Town (2016)
- Vice-Principal of Research and Innovation at the University of South Africa
- Executive Dean of College of Science Engineering and Technology of University of South Africa
- Honorary Professor of University of the Witwatersrand
- Professor extraordinaire of Tshwane University of Technology
- Deputy Chairperson of National Committee for the International Mathematics Union
- Trustee of FirstRand Foundation
- Trustee of Telkom SA Foundation
- Board Member of South Africa, International Council for Science (ICSU) Board
- Managing Director of Pythagoras
- Bristol Illustrious Visiting Professor
A MENG VIIM
[tekre | teke sidgem]A Phakeng kẽnga kãadem ne a Richard Setati yʋʋm 19 (1988-2007) la b dog a yembr n dog a Tsholofelo sẽn dog yʋʋmd 1990.[12] Yʋʋmd 2012 wã, a kẽe kãadem ne Madimetja Lucky Phakeng, n paas a yʋʋr sẽn boond t'a "Phakeng" wã. A Lucky Phakeng yaa taoor soab sẽn yaa taoor soab a sẽn get b sẽn segd n dɩ naam wã wɛɛngẽ. [Tõnd sẽn na n tool-y neda]
A NOKOEEMDE
[tekre | teke sidgem]A sẽn wa n lebg UCT vice-chancellor wakat bilf pʋgẽ, b ra yetame tɩ b ra tara b sẽn na n kɩɩs a Phakeng sẽn yaa karen-bi-bi-laagã. A yeelame tɩ b ra maanda b sẽn na yɩl n zab ne-a wã. [13]
Yʋʋmd 2023 tʋʋl-nif kiuug rasem 22 wã, News24 wilgame tɩ a Phakeng na n basa a tʋʋmdã n kao a yõ-koɛɛg tʋʋmde, a sẽn na n yãk sull sẽn pa tar sor n na n vaees tʋʋm-wẽns la a sẽn maand tʋʋm-wẽnsã yellã. [14][15]A Phakeng paama R12 milyõ (US$ 667,000) a sẽn yi wã yĩnga, a sẽn wa n wa n bas a tʋʋmdã yʋʋm 2028 wã, tɩ bʋ-kaoodb sẽn pa tar sor n na n bãng a sẽn maan tʋʋm-wẽns la a sẽn zãad a naamã.[16]A wilgame tɩ a Phakeng sẽn da yaa a karen-bi-poakã sull sull sull sull ning sẽn get b yell n getẽ wã ra yaa zu-loees ne tʋʋm sẽn pa yɩ sõma ye.[17][18]A 174
A TWITTER
[tekre | teke sidgem]A sẽn wa n lebg UCT vice-chancellor wakat bilf pʋgẽ, b ra yetame tɩ b ra tara b sẽn na n kɩɩs a Phakeng sẽn yaa karen-bi-bi-laagã. A yeelame tɩ b ra maanda b sẽn na yɩl n zab ne-a wã. [19]
Yʋʋmd 2023 tʋʋl-nif kiuug rasem 22 wã, News24 wilgame tɩ a Phakeng na n basa a tʋʋmdã n kao a yõ-koɛɛg tʋʋmde, a sẽn na n yãk sull sẽn pa tar sor n na n vaees tʋʋm-wẽns la a sẽn maand tʋʋm-wẽnsã yellã. [20][21] A Phakeng paama R12 milyõ (US$ 667,000) a sẽn yi wã yĩnga, a sẽn wa n wa n bas a tʋʋmdã yʋʋm 2028 wã, tɩ bʋ-kaoodb sẽn pa tar sor n na n bãng a sẽn maan tʋʋm-wẽns la a sẽn zãad a naamã. [28] A wilgame tɩ a Phakeng sẽn da yaa a karen-bi-poakã sull sull sull sull ning sẽn get b yell n getẽ wã ra yaa zu-loees ne tʋʋm sẽn pa yɩ sõma ye.[22][23]A 174
A TUUM BANGRE
[tekre | teke sidgem]A Phakeng sẽn yɩ UCT vice-chancellor wakat yɩɩ wẽnga, la b sẽn da wa n be n yet tɩ b yaa sodaag buud toor-toor n wat n be wã yĩnga. A Phakang sẽn wa n yaa UCT vice chancellor wakat ra yaa wẽnga, tɩ b sẽn da yeel tɩ b yaa karen-bi-bi-bɩɩsã n wa n yiis-a wã ra yaa wẽns ye.[24][25][26][27]A Ombud ning sẽn da yaa karengã taoor soaba la karengã sull taoor soaba ning sẽn da ya karengã naaga a Phakeng t'a solg a sẽn da be n dõd a zugu, la a karengã sẽn da yaa karen-saamb sẽn da yaa taoor soaba ning n get karengã la zãmsgã yell n dõd-a t'a zãgsda karengã senatã ne yam-yãkre.[28] [29]A Phakeng sẽn da yãk a meng n na n maan bũmb ning sẽn pa zems ne a meng noyã, a pa sak n deeg tɩ b maan a meng yel-manesmã ye. [30] A Phakeng poorẽ dãmb, sẽn tar n be la Tãnd sẽn zabd ne b sẽn get b raabo wã, yeelame tɩ b ra yaa neb sẽn kɩɩsd b sẽn get bũmb ning sẽn be karẽn-biisã pʋgẽ wã n na n zab ne a ye. [31] [32]A UCT yeelame tɩ b sẽn da wa n dõd a Phakeng yʋʋm 2022 wã pʋgẽ wã yaa "tɩrg la sẽn pa zems ye". A Daily Maverick kɩɩsda a UCT sẽn da ningd a kibarã. [33][34]
B DA VEESA UCT NAM PUGE TO-TO
[tekre | teke sidgem]A Lex Mpati sẽn yaa bʋ-kaood sẽn da ket n yaa a sẽn da ket-a n yaa a Zeova Kaset soaba, n yaa bʋ-kaooda taoor soaba, n naag a Azhar Cachalia, sẽn yaa taoor soab sẽn da ket ne a naamã, la a Trish Hanekom, sẽn yaa goosneerã taoor soaba, la a Bernadette Johnson, sẽn yaa a Wits ning sẽn get b sẽn na n maan bũmb ning n get taoor lʋɩtb taoor yellã yellã, n vaees taoor lʋɩtbã sẽn pa bãng bũmb ning sẽn wa n kɩt tɩ karen-bi-soab Lis Lange yi wã, la sẽn wa n wa n wa ne a sẽn pa mi a yellã.[35] B sɩngame n na n bãng tɩ b pa na n tõog n maan bũmb nins sẽn na yɩl tɩ b tõog n maan b toor ye.[36]
A SEBTIISE SANA
[tekre | teke sidgem]A VC Phakeng sẽn wa n bas b sullã, a ra tara sor n na n bao n bãng b sẽn na n maan to-to n tõog n tõog n maan b tʋʋm-no-kãsemsã n tõog n tɩ looge. A ra na n baoo n wilg b sẽn na maan b tʋʋmã hal tɩ ta yʋʋm 2022 yʋʋm-sik kiuugã. [37]
A SEN DA SAM LALUWA TO-TO
[tekre | teke sidgem]A VC Phakeng sẽn da yaa taoor soaba, b sẽn da wa n yaa taoor soaba wã, b sẽn maan bũmb wʋsg sẽn pa zems ne noy la noyã, n paas b sẽn wa n kaood b tʋʋmdã ne b sẽn pa tũud b noyã, b sẽn maand wẽns n paoogd b taabã, b sẽn pa maand tʋʋm sõma ye. Sẽn paase, a maana tʋʋm sẽn gɩdg tɩ b ra maand ye, wala n yiisd rabeem, n maand buud toor-toore, la a pʋɩt buud-goam sẽn paoogd nebã ne b zʋrno-rãmbã. [38]
A SEN DA BASE TUUM TO-TO
[tekre | teke sidgem]B sẽn maan vaeesgo, b wilgame tɩ Mamokgethi Phakeng ne a Babalwa Ngonyama sẽn yaa taoor soab a taab taoor soabã sẽn maan bũmb ningã kɩtame tɩ b yãkd taoor dãmb wʋsg sẽn be TCS wã tɩ b yi tʋʋm-no-kãnga
- Professor Loretta Feris, former Deputy Vice-Chancellor (DVC) for Transformation
- Dr Russel Ally, former Executive Director of Development and Alumni
- Associate Professor Lis Lange, former DVC for Teaching and Learning
- Ms Gerda Kruger, former Executive Director of Communication and Marketing
- Mr Royston Pillay, Registrar
- Dr Reno Morar, former Chief Operating Officer
- Professor Linda Ronnie, former Dean of Commerce (now returned as acting DVC for Teaching and Learning)
- Ms Miriam Hoosain, Executive Director of HR
- Ms Judith du Toit, Director in the Office of the VC.
SEBTIISE
[tekre | teke sidgem]- ↑ https://web.archive.org/web/20101215093049/http://www.whoswhosa.co.za/user/4688
- ↑ https://web.archive.org/web/20100301095304/http://www.phdproject.co.za/mamokgethi.htm
- ↑ http://www.uct.ac.za/main/about/management/vice-chancellor
- ↑ https://www.news.uct.ac.za/article/-2018-03-17-appointment-of-new-vice-chancellor
- ↑ https://allafrica.com/stories/202302220038.html
- ↑ http://www.news.uct.ac.za/article/-2023-03-13-appointment-of-the-interim-vice-chancellor
- ↑ https://web.archive.org/web/20101215093049/http://www.whoswhosa.co.za/user/4688
- ↑ http://www.wits.ac.za/alumni/news/features//12726/convocation.html
- ↑ https://web.archive.org/web/20101215093049/http://www.whoswhosa.co.za/user/4688
- ↑ https://sundayworld.co.za/news/minister-nzimande-sings-praises-of-professor-mamokgethi-phakeng/
- ↑ https://www.news24.com/news24/politics/ramaphosa-appoints-phakeng-to-national-orders-advisory-council-earmarks-kolisi-for-highest-honours-20230416
- ↑ https://web.archive.org/web/20160304045314/http://www.littleblackbook.co.za/factsheet.aspx?name=Setati,%20Mamokgethi
- ↑ https://mg.co.za/article/2017-10-11-uct-professor-mamokgethi-phakeng-and-accusations-of-fake-qualifications/
- ↑ https://allafrica.com/stories/202302220038.html
- ↑ https://www.news24.com/news24/southafrica/news/exclusive-embattled-vice-chancellor-phakeng-leaves-uct-with-r12m-golden-handshake-20230222
- ↑ https://allafrica.com/stories/202302220038.html
- ↑ https://www.news.uct.ac.za/downloads/2023/Independent-Investigation-into-UCT-Governance_Final-Report.pdf
- ↑ https://www.news.uct.ac.za/downloads/2023/Independent-Investigation-into-UCT-Governance_Final-Report.pdf
- ↑ https://www.news24.com/news24/southafrica/filler/phakeng-says-uct-instructed-her-to-hire-social-media-manager-amid-storm-over-tweets-20221019
- ↑ https://www.news24.com/news24/southafrica/news/uct-vice-chancellor-phakeng-faces-scrutiny-over-photo-of-her-posing-with-rifle-posted-on-twitter-20230124
- ↑ https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2022-05-25-uct-vice-chancellor-retracts-insensitive-comment-about-students-sexual-assault-complaint/
- ↑ https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2018-11-20-i-regret-that-uct-vice-chancellor-on-one-settler-one-bullet/
- ↑ https://www.politicsweb.co.za/documents/one-settler-one-bullet-why-masixole-mlandu-wont-be
- ↑ https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-10-03-dark-days-accusations-of-capture-and-governance-instability-rock-uct/
- ↑ https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-10-07-uct-council-publicly-splits-over-governance-allegations-as-vc-and-chair-fail-to-recuse-themselves-from-vote/
- ↑ https://www.citizen.co.za/news/south-africa/education/uct-affirms-support-for-vice-chancellor-mamokgethi-phakeng/
- ↑ https://www.news24.com/news24/SouthAfrica/News/fear-and-loathing-at-uct-as-university-ombud-calls-vc-mamokgethi-phakeng-a-bully-20200709
- ↑ https://www.news24.com/news24/southafrica/news/uct-accused-of-cover-up-of-alleged-bullying-by-vice-chancellor-phakeng-by-its-own-ombud-20200918
- ↑ https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-10-03-dark-days-accusations-of-capture-and-governance-instability-rock-uct/
- ↑ https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-10-07-uct-council-publicly-splits-over-governance-allegations-as-vc-and-chair-fail-to-recuse-themselves-from-vote/
- ↑ https://www.dailymaverick.co.za/article/2020-07-15-clouds-continue-to-gather-over-uct-vice-chancellor/
- ↑ https://www.dailymaverick.co.za/article/2020-07-15-clouds-continue-to-gather-over-uct-vice-chancellor/
- ↑ https://www.news.uct.ac.za/images/userfiles/downloads/media/2022_10_07_Governance.pdf
- ↑ https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-10-07-report-on-alleged-capture-at-uct-is-mischievous-unethical-and-misleading/
- ↑ https://www.news.uct.ac.za/article/-2023-02-09-independent-investigation-panel
- ↑ https://www.news.uct.ac.za/downloads/media/2023_11_01_PanelReport.pdf
- ↑ https://www.news.uct.ac.za/downloads/media/2023_11_01_PanelReport.pdf
- ↑ https://www.news.uct.ac.za/downloads/media/2023_11_01_PanelReport.pdf