Yãk-y n kẽng y sẽn tarã nengẽ

Martha Koome

Soolge Wikipidiya
Martha Koome
neda
Sex or genderfemale Tekre
Country of citizenshipKenya Tekre
Given nameMartha Tekre
Family nameKoome Tekre
Date of birth3 Sigr kiuugu 1960 Tekre
Zĩ-ninga o rogeMeru County Tekre
Occupationlawyer, judge Tekre
Position heldChief Justice of Kenya Tekre
Educated atUniversity of Nairobi, Kenya School of Law, University of London Tekre

A Martha Karambu Koome (tõnd sẽn dog yʋʋmd 1960 tʋʋl kiuug rasem 3 wã) yaa Kenya taoor soab sẽn yaa Kenya tẽnga taoor soab la pipi pag sẽn maan tʋʋm kãnga.[1][2][3]

A VIIM SINGRE LA KAORENGO

[tekre | teke sidgem]

A Koome rogame yʋʋmd 1960 tʋʋlg kiuug rasem 3 Kithiu tẽnga pʋgẽ, Meru zĩiga, Kenya. A kẽnga Our Lady Consolata Mugoiri Girls High School sẽn be Murang'a comté wã pʋgẽ. [4] A tara LL. B. sẽn yi Nairobi karẽn-biis roogẽ, a sẽn deeg yʋʋmd 1986 wã. Yʋʋmd a sẽn pʋgdã, a Koome kẽnga Kenya Law School. A paama a magisterã (LL.M) sẽn kẽed ne zãma wã noorã sẽn be Londr Inivèsite yʋʋmd 2010 wã. [5]

A TUUMA

[tekre | teke sidgem]

A Koome sɩng a tʋʋmdã wa a Mathenge la Muchemi Advocates sɛb tʋmd-n-taagã, la a yaool n sɩng sɛb sɛb sɛbã, n tʋm wa tʋʋm-no-kẽed sẽn tʋmd-a hal n tãag yʋʋmd 2003. A yaa Kenya Law Society (LSK) taoor soaba yʋʋmd 1993-1996 pʋgẽ. [6]

A sẽn da be Kenya Law Society wã, a rɩka taoor tʋʋm sẽn kẽed ne siglgã la b sẽn get b sẽn get a sẽn get b sɛbã to-to wã pʋgẽ, la a maana b sẽn get-b sɛbã to wã pʋgẽ. A Koome me yaa Afrika sẽn be Ɛst Afrɩka sɛb sull ligd yel-gɛt yʋʋm 1994 n tãag 1996. A yɩɩ FIDA taoor soaba, sẽn yaa tẽnga taoor dãmb sẽn get nin-buiidã yell.

A Koome wilgame t'a yaa ned sẽn tar ninsaalb la b sẽn tar b mensã noor tɩ b kogend b mensã. A ra yaa zags-n-taas nins sẽn kẽes b toog n wilg tɩ b ratame tɩ b yiis a Kenya tẽnga sɛb 2A wã la b wilg tɩ b tara sor n na n yãk b toorẽ sor n kõ bʋ-kaoodbã. A yaa zak-rɩtg bãngda, la a nonga kambã yell wʋsgo.[7]A yɩɩ yʋʋm 2020 United Nations yʋʋmdã ned sẽn yɩ pipi soaba.  Yʋʋmd 1995 wã, Afirik Tigenga taoor dãmb tigisgã yãka a tɩ yɩ Afirik Kom-tĩnd ning sẽn get kambã yell la b sẽn get b yell sõma wã taoor soaba. A yɩɩ tẽnga taoor soaba, la a sõngame tɩ b leb n leb n vaees kambã wɛɛngẽ.

Wikipedia sõssã tara sõss sẽn kẽed ne a Martha Koome. A Koome yaa bʋ-kaood sẽn yaa Apellã bʋ-kaorengã bʋ-kaooda yʋʋm 2012 yʋʋmdã pipi kiuugã. Sẽn deng a sẽn yãk-a t'a wa zĩnd Apel-soaba Soaba, a yɩɩ bʋ-kaood Kenya Soaba Soaba yʋʋm a nii.[8]

Yʋʋmd kãng menga, b yãka-a t'a yɩ bʋ-kaood a Zeova Kaset rãmbã bʋ-kaoorã bʋ-kaorengã, la b yãk-a t"a yɩ Kenya Magistrates and Judges Association taoor soaba.[9] Yʋʋmd 2016 wã, a ra bee pagb 13 sẽn da yãk b toorẽ wã sʋka, sẽn na n yɩ bʋ-kaoodb sull taoor soab taoor soaba,  tɩ poorã, bʋ-kaodb Philomena Mwilu na n zĩnd a zĩigẽ.

A Koome ra bee neb 13 sʋka sẽn da kos t'a David Maraga wa lebg n na n kẽ a tʋʋmde, a sẽn wa n yi a yõor yaoogẽ yʋʋmd 2021 yʋʋm-vẽk kiuugã pʋgẽ.  A ra yaa tʋʋm-no-kãsenga sẽn na n yɩ a sẽn na n maan n kõ a sẽn na yɩl n paam n paam n deeg a tʋʋmdã. A Koome yaa nin-buiidã noor ning b sẽn da tar n zabd ne b mens ne b sẽn pa maand b mensã wɛɛngẽ. A kẽnga Kenya tẽnga sɛb sẽn naan yɩ b sẽn naan yɩt n lebg b sẽn naan maan b sẽn naan wa n maan b sẽn da yaa b sẽn da segd n maan n tõog n tõog n maan bũmb ninsã.[1]Sẽn paase, b sẽn yiisd b sõorã, b kɩtame tɩ b yãkd taoor lʋɩtbã wakat sẽn pa ta zĩig ningã.[10][11][12][13][14]

A Koome me yaa pagbã la kom-bɩɩsã hakɩɩk kogendã.[15] A yɩɩ Afrɩka sull sull ning sẽn get kambã yell la b sẽn get b yell n get b kambã yell n tʋmã komisaar. [16][17]

A sẽn wa n bool tɩ b gʋls a sẽn segd n yãk a tʋʋmdã pʋgẽ wã, Kenya Law Society taoor-soaba kõ-a-la seb-kãnga, a sẽn da wa n dõd-a t'a yaa bʋ-kaood sẽn pa tɩrlem, a sẽn kaood bʋ-kaodb kẽer sẽn yaa ne neb sẽn pa nong-a wã, a sẽn nong-a la a sẽn pa rat n maan bũmb ningã, a sẽn yãk-a t"a na n sõng Kenya goosneema wã tɩ b maan bũmb sẽn pa segd n yɩ a soab la wakat ninga a sẽn yaa a buud ning sẽn yaa a soab yĩnga. Rẽ poore, a yeela a zagsã rãmb tɩ b kos LSK taoor soabã t'a yiis a poorẽ wã sẽn yet tɩ b yaa nin-tɩrsã, rasem a yopoe wã pʋgẽ. A sẽn da wa n dat n bool-a t'a wa maan wẽnga, a sẽn da wa ne a sẽn da dat n wilg tɩ a sẽn da bool-a wã yĩnga. Yʋʋmd 2021 soabã, LSK taoor soaba, a Nelson Havi yeela a Koome t'a yɩ vẽenega la a yɩ pʋɩtaag a sẽn maan bũmb nins a sẽn maand b memorandã pʋgẽ wã yĩnga, n pʋlem tɩ b kõn kos sugri kaset-dãmb sẽn be b poorẽ wã yĩnga.

 A Khelef Khalifa me n da rat n deeg tɩ a Koome sẽn da be Kenya bʋ-kaoodb sẽn yaa kãsmã pa segd n yɩ a soab ye. A Kheleph Khalifa ra pa tõe n bãng a sẽn maan to-to n wilg tɩ b pa segd n yãk a soab ye, la tɩ b pa rat n yãk a soabã ye. A wilgame tɩ b yãka a soab tɩ b na n lebg n wa n wa n tʋm a Zeova Kaset rãmbã taoor lʋɩtb taoor lʋɩtbã tʋʋm pʋgẽ. A sẽn wa n wa n na n wilg tɩ b pa segd n maan bũmb ning sẽn na yɩl n kɩt tɩ b maan b toorẽ wã, a kɩtame tɩ b yãk a soab tɩ b kao bʋʋdã yʋʋmd 2017 zĩ-likr kiuug rasem 25 daarã, sẽn deng n yɩ pipi prezidensã yãkr daarã.[18] A Zeova sẽn yãk bʋʋdã daar sẽn dengã, a yeelame tɩ rasem 25 zĩ-likr yaa kibs daar, tɩ yaa vẽeneg tɩ bʋ-kaoodbã pa na n tõog n kao bʋʋdo. A Zu-soabã a David Maraga kõo sor a yembr Zu-soaba Rʋʋsg Rʋʋsg sull ning sẽn be Nairobi wã tɩ b zĩnd n maan sũ-noog daarã, tɩ bʋ-kaoodbã tõe n bas bʋʋdã sẽn da be wakat ning b sẽn da yãk tɩ b kao bʋʋdã.[19]

A pa kõ Appeal bʋ-kaoodbã noor tɩ b maan woto ye.[20] A Koome sẽn wa n kao bʋʋd n yeel tɩ b sẽn lebg n wa wã tʋm-tʋmdbã yaa sẽn pa yɩ-b tɩrg n tʋm tʋʋm-kãnga, a IEBC tõog n kos kos kos kosgr bʋʋdã taoor tɩ b kao bʋʋdã, tɩ bʋʋdã kaoodã ra waame tɩ b bas tɩ b maan n kõ-a sor tɩ a Koome wa zĩnd bʋʋdã bʋ-kaoodb a yiib sẽn be bʋʋdã pʋgẽ wã sʋka.[21]A Zeova Kaset rãmbã sẽn da yaa bʋ-kaoodbã sull a tãabã ra pa be Nairobi bʋ-kaorengã pʋgẽ wakat kãng ye.[22][23]A Poll sẽn yaa bʋ-kaood a tãab wã yaa bʋ-kaooda taoor soaba, a Poll Kihara Kariuki.  B sẽn kao bʋʋdã, b kɩtame tɩ b yãk yam n pa le na n yãk a soabã, n kɩt tɩ b kõ IEBC sor tɩ b maan pipi koe-moonegã daar ning sẽn pʋgdã.[24][25]

A sẽn da wa n sokd a sẽn na n maan to-to wã yellã, a wilgame t'a segd n tũu Apɛl bʋ-kaoodbã taoor soab sẽn bool-a t'a zĩndã noorã, la tɩ yaa tɩlae tɩ b tigim-a wã, bala a fãagame tɩ tẽnga pa paam n paam n paam bĩnd ye.  A wilgame tɩ Kenya sɛb pʋsẽ, b pa tar noy sẽn wilgd tɩ b tõe n paas a prezida wakat wakat ye

B sẽn wa n wa n na n sõs ne a karen-biisã, a sẽn wa n na ne a sẽn na n yɩ bʋ-kaood-soaba a 15 soabã, la a tãab soaba, yʋʋmd 2010 sẽn wa n tãagã. [26][27][28]

A MENG VIIM

[tekre | teke sidgem]

A Koome kẽe kãadem ne a Koome Kiragu, la a tara kambã a tãabo.[29]

SEBTIISE

[tekre | teke sidgem]
  1. 1.0 1.1 https://www.standardmedia.co.ke/national/article/2001411079/martha-koome-selected-for-chief-justice-position
  2. https://www.businessdailyafrica.com/bd/economy/jsc-nominates-martha-koome-as-kenya-s-next-chief-justice-3378710
  3. https://dev.zilojo.com/2020/kenyaforum/latest-articles/breaking-news-kenyas-first-female-chief-justice-on-the-brink-lady-justice-martha-koome/
  4. https://www.olcmugoirigirls.sc.ke/
  5. https://citizentv.co.ke/news/profile-meet-martha-koome-who-is-set-to-be-kenyas-first-female-chief-justice-10714551/
  6. https://www.kbc.co.ke/lady-justice-martha-koome-to-be-interviewed-for-cj-post/
  7. https://www.the-star.co.ke/news/2021-04-14-cj-hopeful-koome-how-peasant-daughter-from-meru-rose-to-become-appeal-judge/
  8. https://www.kenyaforum.net/article/jsc-shortlists-13-women-for-deputy-chief-justice-position/
  9. https://citizentv.co.ke/news/martha-koome-philip-murgor-among-13-applicants-for-cj-post-6018796/
  10. https://www.standardmedia.co.ke/national/article/2001411708/lsk-questions-jscs-decision-to-settle-on-justice-koome-for-chief-justice-job
  11. https://www.the-star.co.ke/news/2021-04-30-cj-nominee-martha-koome-threatens-to-sue-havi-for-defamation/
  12. https://citizentv.co.ke/news/cj-nominee-martha-koome-puts-nelson-havi-on-the-spot-10865647/
  13. https://citizentv.co.ke/news/cj-nominee-martha-koome-puts-nelson-havi-on-the-spot-10865647/
  14. https://www.standardmedia.co.ke/ktnnews/ktn-politics/video/2000210947/martha-koome-threatens-to-sue-lsk-president-nelson-havi-inside-politics-with-ben-kitili
  15. https://citizentv.co.ke/news/lsk-boss-nelson-havi-tells-off-cj-nominee-martha-koome-over-apology-demand-11053343/
  16. https://nation.africa/kenya/news/why-activist-wants-mps-to-reject-martha-koome-nomination-as-cj-3392058
  17. https://nation.africa/kenya/news/why-activist-wants-mps-to-reject-martha-koome-nomination-as-cj-3392058?view=htmlamp
  18. https://muhuri.org/koome-participated-in-judicial-conspiracy-not-fit-to-be-cj-khalifa/
  19. https://www.standardmedia.co.ke/counties/article/2001409724/koome-judges-saved-kenya-from-a-crisis-in-2017-elections
  20. https://www.standardmedia.co.ke/national/article/2001411079/martha-koome-selected-for-chief-justice-position
  21. https://citizentv.co.ke/news/president-kenyatta-submits-martha-koomes-name-to-parliament-for-vetting-10758892/
  22. https://www.standardmedia.co.ke/thenairobian/ktn-prime/video/2000210881/parliament-to-vet-martha-koome-on-may-13th-as-she-threatens-to-sue-lsks-nelson-havi-for-defamation
  23. https://citizentv.co.ke/news/jlac-approves-nomination-of-martha-koome-for-appointment-as-chief-justice-11489203/
  24. https://www.the-star.co.ke/news/2021-05-19-parliament-approves-nomination-of-koome-as-chief-justice/
  25. https://www.standardmedia.co.ke/national/article/2001413299/uhuru-appoints-martha-koome-as-chief-justice
  26. https://www.the-star.co.ke/news/2024-02-05-well-issue-at-least-420000-title-deeds-by-2025-cs-wahome/
  27. https://www.capitalfm.co.ke/news/2024/02/cj-koome-commissions-nairobi-land-justice-working-group/
  28. https://judiciary.go.ke/cj-koome-commissions-team-to-embark-on-search-of-sustainable-solutions-to-land-disputes-in-nairobi/
  29. https://www.standardmedia.co.ke/national/article/2001413533/meet-chief-justice-martha-koomes-husband-and-children