Martha Koome
| Sex or gender | female |
|---|---|
| Country of citizenship | Kenya |
| Given name | Martha |
| Family name | Koome |
| Date of birth | 3 Sigr kiuugu 1960 |
| Zĩ-ninga o roge | Meru County |
| Occupation | lawyer, judge |
| Position held | Chief Justice of Kenya |
| Educated at | University of Nairobi, Kenya School of Law, University of London |
A Martha Karambu Koome (tõnd sẽn dog yʋʋmd 1960 tʋʋl kiuug rasem 3 wã) yaa Kenya taoor soab sẽn yaa Kenya tẽnga taoor soab la pipi pag sẽn maan tʋʋm kãnga.[1][2][3]
A VIIM SINGRE LA KAORENGO
[tekre | teke sidgem]A Koome rogame yʋʋmd 1960 tʋʋlg kiuug rasem 3 Kithiu tẽnga pʋgẽ, Meru zĩiga, Kenya. A kẽnga Our Lady Consolata Mugoiri Girls High School sẽn be Murang'a comté wã pʋgẽ. [4] A tara LL. B. sẽn yi Nairobi karẽn-biis roogẽ, a sẽn deeg yʋʋmd 1986 wã. Yʋʋmd a sẽn pʋgdã, a Koome kẽnga Kenya Law School. A paama a magisterã (LL.M) sẽn kẽed ne zãma wã noorã sẽn be Londr Inivèsite yʋʋmd 2010 wã. [5]
A TUUMA
[tekre | teke sidgem]A Koome sɩng a tʋʋmdã wa a Mathenge la Muchemi Advocates sɛb tʋmd-n-taagã, la a yaool n sɩng sɛb sɛb sɛbã, n tʋm wa tʋʋm-no-kẽed sẽn tʋmd-a hal n tãag yʋʋmd 2003. A yaa Kenya Law Society (LSK) taoor soaba yʋʋmd 1993-1996 pʋgẽ. [6]
A sẽn da be Kenya Law Society wã, a rɩka taoor tʋʋm sẽn kẽed ne siglgã la b sẽn get b sẽn get a sẽn get b sɛbã to-to wã pʋgẽ, la a maana b sẽn get-b sɛbã to wã pʋgẽ. A Koome me yaa Afrika sẽn be Ɛst Afrɩka sɛb sull ligd yel-gɛt yʋʋm 1994 n tãag 1996. A yɩɩ FIDA taoor soaba, sẽn yaa tẽnga taoor dãmb sẽn get nin-buiidã yell.
A Koome wilgame t'a yaa ned sẽn tar ninsaalb la b sẽn tar b mensã noor tɩ b kogend b mensã. A ra yaa zags-n-taas nins sẽn kẽes b toog n wilg tɩ b ratame tɩ b yiis a Kenya tẽnga sɛb 2A wã la b wilg tɩ b tara sor n na n yãk b toorẽ sor n kõ bʋ-kaoodbã. A yaa zak-rɩtg bãngda, la a nonga kambã yell wʋsgo.[7]A yɩɩ yʋʋm 2020 United Nations yʋʋmdã ned sẽn yɩ pipi soaba. Yʋʋmd 1995 wã, Afirik Tigenga taoor dãmb tigisgã yãka a tɩ yɩ Afirik Kom-tĩnd ning sẽn get kambã yell la b sẽn get b yell sõma wã taoor soaba. A yɩɩ tẽnga taoor soaba, la a sõngame tɩ b leb n leb n vaees kambã wɛɛngẽ.
Wikipedia sõssã tara sõss sẽn kẽed ne a Martha Koome. A Koome yaa bʋ-kaood sẽn yaa Apellã bʋ-kaorengã bʋ-kaooda yʋʋm 2012 yʋʋmdã pipi kiuugã. Sẽn deng a sẽn yãk-a t'a wa zĩnd Apel-soaba Soaba, a yɩɩ bʋ-kaood Kenya Soaba Soaba yʋʋm a nii.[8]
Yʋʋmd kãng menga, b yãka-a t'a yɩ bʋ-kaood a Zeova Kaset rãmbã bʋ-kaoorã bʋ-kaorengã, la b yãk-a t"a yɩ Kenya Magistrates and Judges Association taoor soaba.[9] Yʋʋmd 2016 wã, a ra bee pagb 13 sẽn da yãk b toorẽ wã sʋka, sẽn na n yɩ bʋ-kaoodb sull taoor soab taoor soaba, tɩ poorã, bʋ-kaodb Philomena Mwilu na n zĩnd a zĩigẽ.
A Koome ra bee neb 13 sʋka sẽn da kos t'a David Maraga wa lebg n na n kẽ a tʋʋmde, a sẽn wa n yi a yõor yaoogẽ yʋʋmd 2021 yʋʋm-vẽk kiuugã pʋgẽ. A ra yaa tʋʋm-no-kãsenga sẽn na n yɩ a sẽn na n maan n kõ a sẽn na yɩl n paam n paam n deeg a tʋʋmdã. A Koome yaa nin-buiidã noor ning b sẽn da tar n zabd ne b mens ne b sẽn pa maand b mensã wɛɛngẽ. A kẽnga Kenya tẽnga sɛb sẽn naan yɩ b sẽn naan yɩt n lebg b sẽn naan maan b sẽn naan wa n maan b sẽn da yaa b sẽn da segd n maan n tõog n tõog n maan bũmb ninsã.[1]Sẽn paase, b sẽn yiisd b sõorã, b kɩtame tɩ b yãkd taoor lʋɩtbã wakat sẽn pa ta zĩig ningã.[10][11][12][13][14]
A Koome me yaa pagbã la kom-bɩɩsã hakɩɩk kogendã.[15] A yɩɩ Afrɩka sull sull ning sẽn get kambã yell la b sẽn get b yell n get b kambã yell n tʋmã komisaar. [16][17]
A sẽn wa n bool tɩ b gʋls a sẽn segd n yãk a tʋʋmdã pʋgẽ wã, Kenya Law Society taoor-soaba kõ-a-la seb-kãnga, a sẽn da wa n dõd-a t'a yaa bʋ-kaood sẽn pa tɩrlem, a sẽn kaood bʋ-kaodb kẽer sẽn yaa ne neb sẽn pa nong-a wã, a sẽn nong-a la a sẽn pa rat n maan bũmb ningã, a sẽn yãk-a t"a na n sõng Kenya goosneema wã tɩ b maan bũmb sẽn pa segd n yɩ a soab la wakat ninga a sẽn yaa a buud ning sẽn yaa a soab yĩnga. Rẽ poore, a yeela a zagsã rãmb tɩ b kos LSK taoor soabã t'a yiis a poorẽ wã sẽn yet tɩ b yaa nin-tɩrsã, rasem a yopoe wã pʋgẽ. A sẽn da wa n dat n bool-a t'a wa maan wẽnga, a sẽn da wa ne a sẽn da dat n wilg tɩ a sẽn da bool-a wã yĩnga. Yʋʋmd 2021 soabã, LSK taoor soaba, a Nelson Havi yeela a Koome t'a yɩ vẽenega la a yɩ pʋɩtaag a sẽn maan bũmb nins a sẽn maand b memorandã pʋgẽ wã yĩnga, n pʋlem tɩ b kõn kos sugri kaset-dãmb sẽn be b poorẽ wã yĩnga.
A Khelef Khalifa me n da rat n deeg tɩ a Koome sẽn da be Kenya bʋ-kaoodb sẽn yaa kãsmã pa segd n yɩ a soab ye. A Kheleph Khalifa ra pa tõe n bãng a sẽn maan to-to n wilg tɩ b pa segd n yãk a soab ye, la tɩ b pa rat n yãk a soabã ye. A wilgame tɩ b yãka a soab tɩ b na n lebg n wa n wa n tʋm a Zeova Kaset rãmbã taoor lʋɩtb taoor lʋɩtbã tʋʋm pʋgẽ. A sẽn wa n wa n na n wilg tɩ b pa segd n maan bũmb ning sẽn na yɩl n kɩt tɩ b maan b toorẽ wã, a kɩtame tɩ b yãk a soab tɩ b kao bʋʋdã yʋʋmd 2017 zĩ-likr kiuug rasem 25 daarã, sẽn deng n yɩ pipi prezidensã yãkr daarã.[18] A Zeova sẽn yãk bʋʋdã daar sẽn dengã, a yeelame tɩ rasem 25 zĩ-likr yaa kibs daar, tɩ yaa vẽeneg tɩ bʋ-kaoodbã pa na n tõog n kao bʋʋdo. A Zu-soabã a David Maraga kõo sor a yembr Zu-soaba Rʋʋsg Rʋʋsg sull ning sẽn be Nairobi wã tɩ b zĩnd n maan sũ-noog daarã, tɩ bʋ-kaoodbã tõe n bas bʋʋdã sẽn da be wakat ning b sẽn da yãk tɩ b kao bʋʋdã.[19]
A pa kõ Appeal bʋ-kaoodbã noor tɩ b maan woto ye.[20] A Koome sẽn wa n kao bʋʋd n yeel tɩ b sẽn lebg n wa wã tʋm-tʋmdbã yaa sẽn pa yɩ-b tɩrg n tʋm tʋʋm-kãnga, a IEBC tõog n kos kos kos kosgr bʋʋdã taoor tɩ b kao bʋʋdã, tɩ bʋʋdã kaoodã ra waame tɩ b bas tɩ b maan n kõ-a sor tɩ a Koome wa zĩnd bʋʋdã bʋ-kaoodb a yiib sẽn be bʋʋdã pʋgẽ wã sʋka.[21]A Zeova Kaset rãmbã sẽn da yaa bʋ-kaoodbã sull a tãabã ra pa be Nairobi bʋ-kaorengã pʋgẽ wakat kãng ye.[22][23]A Poll sẽn yaa bʋ-kaood a tãab wã yaa bʋ-kaooda taoor soaba, a Poll Kihara Kariuki. B sẽn kao bʋʋdã, b kɩtame tɩ b yãk yam n pa le na n yãk a soabã, n kɩt tɩ b kõ IEBC sor tɩ b maan pipi koe-moonegã daar ning sẽn pʋgdã.[24][25]
A sẽn da wa n sokd a sẽn na n maan to-to wã yellã, a wilgame t'a segd n tũu Apɛl bʋ-kaoodbã taoor soab sẽn bool-a t'a zĩndã noorã, la tɩ yaa tɩlae tɩ b tigim-a wã, bala a fãagame tɩ tẽnga pa paam n paam n paam bĩnd ye. A wilgame tɩ Kenya sɛb pʋsẽ, b pa tar noy sẽn wilgd tɩ b tõe n paas a prezida wakat wakat ye
B sẽn wa n wa n na n sõs ne a karen-biisã, a sẽn wa n na ne a sẽn na n yɩ bʋ-kaood-soaba a 15 soabã, la a tãab soaba, yʋʋmd 2010 sẽn wa n tãagã. [26][27][28]
A MENG VIIM
[tekre | teke sidgem]A Koome kẽe kãadem ne a Koome Kiragu, la a tara kambã a tãabo.[29]
SEBTIISE
[tekre | teke sidgem]- ↑ 1.0 1.1 https://www.standardmedia.co.ke/national/article/2001411079/martha-koome-selected-for-chief-justice-position
- ↑ https://www.businessdailyafrica.com/bd/economy/jsc-nominates-martha-koome-as-kenya-s-next-chief-justice-3378710
- ↑ https://dev.zilojo.com/2020/kenyaforum/latest-articles/breaking-news-kenyas-first-female-chief-justice-on-the-brink-lady-justice-martha-koome/
- ↑ https://www.olcmugoirigirls.sc.ke/
- ↑ https://citizentv.co.ke/news/profile-meet-martha-koome-who-is-set-to-be-kenyas-first-female-chief-justice-10714551/
- ↑ https://www.kbc.co.ke/lady-justice-martha-koome-to-be-interviewed-for-cj-post/
- ↑ https://www.the-star.co.ke/news/2021-04-14-cj-hopeful-koome-how-peasant-daughter-from-meru-rose-to-become-appeal-judge/
- ↑ https://www.kenyaforum.net/article/jsc-shortlists-13-women-for-deputy-chief-justice-position/
- ↑ https://citizentv.co.ke/news/martha-koome-philip-murgor-among-13-applicants-for-cj-post-6018796/
- ↑ https://www.standardmedia.co.ke/national/article/2001411708/lsk-questions-jscs-decision-to-settle-on-justice-koome-for-chief-justice-job
- ↑ https://www.the-star.co.ke/news/2021-04-30-cj-nominee-martha-koome-threatens-to-sue-havi-for-defamation/
- ↑ https://citizentv.co.ke/news/cj-nominee-martha-koome-puts-nelson-havi-on-the-spot-10865647/
- ↑ https://citizentv.co.ke/news/cj-nominee-martha-koome-puts-nelson-havi-on-the-spot-10865647/
- ↑ https://www.standardmedia.co.ke/ktnnews/ktn-politics/video/2000210947/martha-koome-threatens-to-sue-lsk-president-nelson-havi-inside-politics-with-ben-kitili
- ↑ https://citizentv.co.ke/news/lsk-boss-nelson-havi-tells-off-cj-nominee-martha-koome-over-apology-demand-11053343/
- ↑ https://nation.africa/kenya/news/why-activist-wants-mps-to-reject-martha-koome-nomination-as-cj-3392058
- ↑ https://nation.africa/kenya/news/why-activist-wants-mps-to-reject-martha-koome-nomination-as-cj-3392058?view=htmlamp
- ↑ https://muhuri.org/koome-participated-in-judicial-conspiracy-not-fit-to-be-cj-khalifa/
- ↑ https://www.standardmedia.co.ke/counties/article/2001409724/koome-judges-saved-kenya-from-a-crisis-in-2017-elections
- ↑ https://www.standardmedia.co.ke/national/article/2001411079/martha-koome-selected-for-chief-justice-position
- ↑ https://citizentv.co.ke/news/president-kenyatta-submits-martha-koomes-name-to-parliament-for-vetting-10758892/
- ↑ https://www.standardmedia.co.ke/thenairobian/ktn-prime/video/2000210881/parliament-to-vet-martha-koome-on-may-13th-as-she-threatens-to-sue-lsks-nelson-havi-for-defamation
- ↑ https://citizentv.co.ke/news/jlac-approves-nomination-of-martha-koome-for-appointment-as-chief-justice-11489203/
- ↑ https://www.the-star.co.ke/news/2021-05-19-parliament-approves-nomination-of-koome-as-chief-justice/
- ↑ https://www.standardmedia.co.ke/national/article/2001413299/uhuru-appoints-martha-koome-as-chief-justice
- ↑ https://www.the-star.co.ke/news/2024-02-05-well-issue-at-least-420000-title-deeds-by-2025-cs-wahome/
- ↑ https://www.capitalfm.co.ke/news/2024/02/cj-koome-commissions-nairobi-land-justice-working-group/
- ↑ https://judiciary.go.ke/cj-koome-commissions-team-to-embark-on-search-of-sustainable-solutions-to-land-disputes-in-nairobi/
- ↑ https://www.standardmedia.co.ke/national/article/2001413533/meet-chief-justice-martha-koomes-husband-and-children