Rose Francine Rogombé
Rose Francine Rogombé (née Etomba sẽn dog Etomba; sigr kiuug rasem 20 yʋʋm 1942 - sigr kiuugã rasem 10 yʋʋm 2015) yaa Gabon politik soab sẽn yaa Gabon tẽnga taoor soab n zĩnd yʋʋm 2009[1] soabã kiuug rasema n tãag yʋʋm 2009 soabã, sẽn na n yɩlẽ n paam a Omar Bongo sẽn da yaa tẽnga taoor soab yʋʋm wʋsg n ki wã. A Kongo sẽn yaa senɛt tẽnga taoor soaba, a rɩka a soog n na n yɩ senɛt tẽnga naab n na n yɩɩ senɛt tẽnga naaba, la a paama a soog sẽn na n yɩlẽ n yɩ senɛt tẽnga taoor soaba.[2][2] A ra yaa zak soab ne tʋʋmde, la a yaa Gabon Democratic Party (PDG) ning sẽn be be wã taoor soaba.[3] Rogombé yaa Gabon tẽnga taoor soab pipi pag. A sẽn lebg n lebg n yaa tẽnga taoor soaba, a lebg n lebga tẽnga taoor soaba.[4][5]
Pipi vɩɩmã la a tʋʋmã
[tekre | teke sidgem]A Rose Francine Etomba, yaa Galwa buud-gomd neda, a dogame Lambaréné, Frans sẽn be Ekatoral Afrɩka (masã yaa Gabon), yʋʋmd 1942 wã.[6] A sẽn zãms Fransã poore, a tʋma Gabõon bʋ-kaoodb zĩigẽ. A yɩɩ ministɛɛr sẽn geta pagb la ninsaalbã zu-soab yell n tʋmd goosneema wã pʋgẽ yʋʋm 1980 wã pʋgẽ.[7][8] A basa politikã yʋʋmd 1990 wã sɩngrẽ[8], a sẽn wa n na n kẽ politikã pʋgẽ wã, a rɩka a meng n tʋm ne sɛb la a wa n lebga bʋ-kaoodb sull ning sẽn get b sẽn get b yellã yell n yɩɩda.[6] Yʋʋmd 2007 wã, a paama a teologã diplôme.[7]
2008 local elections and 2009 Senate election
[tekre | teke sidgem]Yʋʋmd 2008 yʋʋm-vʋʋr kiuugã, b yãka a Rogombé t'a yɩ tẽnga taoor soab a Lambaréné pʋgẽ. A sẽn wa n yãk-a n na n yɩ senɛt tẽnga taoor soaba[2], a paama a loogr yʋʋm 2009 tʋʋlg kiuug rasem 16 n paam senɛt rãmb 99 n yãk a loogr poorẽ.[8]
A Rogombé sẽn da boond t'a "tõnd-poakã" wã ra yaa ned sẽn pa mi a sẽn wa n na n yɩ tẽnga taoor soaba. Baa ne a sẽn da pa mi a sẽn tõe n maan bũmb ninsã, b wilgame t'a ra mii politikã pãng sẽn tʋmd Gabõonã wɛɛngẽ, a sẽn da yaa Bongo zoa la a ra yaa politik soab a Georges Rawiri zakã zoa, sẽn lebg senɛt tẽnga taoor soab n yaool n ki yʋʋmd 2006 wã.[6]
Prezida
[tekre | teke sidgem]A Rogombé yaa senɛt tẽnga taoor soaba, la a yaa tẽnga taoor soab sẽn yãkd a sẽn na n yɩ a taoor soaba, a sã n wa paam tʋʋm-no-kãnga; a sã n maan woto, a ra segd n yɩɩ wakat sẽn be wakat sẽn kõn sa n deng n maan tẽnga taoor dãmb n yãk a sẽn pa na n yãk a taoor soaba.[8] A Omar Bongo sẽn ki yʋʋmd 2009 wã, yʋʋmd 2009 wã tʋʋlg kiuug rasem 8 wã, b yãka a Rogombé t'a yɩ prezida sẽn be wakat sẽn kõn sa wã rasem 9 wã, la b yãka a rogem daar sẽn pʋgdã. A sẽn yaa taoor soab sẽn yaa wakat sẽn be zĩigã, b yeelame tɩ Rogombé pa na n yɩ taoor soab sẽn yãk-a ye, a pa na n paam n solg tẽnga tigisgã, la a pa na ne n bool tɩ b maan referendum ye.[9] Sẽn zems Gabon tẽnga lalg ning sẽn kõ wã,[10] yaa rasem 30 n tãag rasem 45 bal la b segd n maan prezidaalã, la b ra tagsdame tɩ yaa sɩd tɩ b na n kaoosame n yaool n wa maan n paas rẽ, n na n yɩlẽ tɩ b lebs n le paas n paas n paas sõdba sõdba.[11]
A Rogombé rɩka a naam yʋʋm 2009 soabã kiuug rasem 10 soabã, b sẽn yã b sẽn be b taoor ne b sẽn be Bĩnga, b sẽn be tẽnga taoor dãmba, b sẽn yaa senɛt dãmba, la b sẽn be tẽngã taoor dãmb sʋka. A wẽename n na n maan sũ-noog a Bongo sẽn da mi wã, n wẽename t'a na n dɩk a pãng fãa n sõng Gabon neba, n sõng-b tɩ b paam laafɩ la b kogl-b ne wẽnga fãa, n waoogd-b la b kogend b rĩungã la b sẽn get b sẽn segd n maan to-to wã, la a na n maana a tʋʋm-kãsemsã ne a sũur fãa, la a yɩ tɩrlem ne nebã fãa taoore.[1] B sẽn wa n togs tɩ Bongo kiime wã poore, b basa Internetã, la televiziõ wã ra pa le tar mizik sẽn yaa tũudum yɛl bal ye.[12]
A Rogombé sẽn wa n lebg tẽnga taoor soaba, a Léonard Andjembé, sẽn yaa senɛtã taoor soab pipi soabã, rɩka a soog n lebg senɛtã tẽnga taoor soaba.[13]
Yʋʋmd 2009 tʋʋlg kiuug rasem 30 wã, b yãk-a lame t'a wa maan a Ali Bongo sẽn yaa PDG taoor soaba. A Bongo rɩka naam tɩ yɩ tẽnga taoor soab yʋʋmd 2009 zĩ-likr kiuug rasem 16 soabã, la a Rogombé lebg n wa a senɛtã zĩigẽ yʋʋmd 2009 zĩi-likr rasem 20 soabã, n dɩk a Andjembé. B pa yã bũmb sẽn da be b rĩungã pʋgẽ n na n kɩt tɩ b lebg n wa b tʋʋm-kʋdã pʋgẽ ye, la b ra tẽedame tɩ Rogombé sẽn na n lebs n tʋm a senɛtã pʋgẽ wã tõe n yɩɩ kɩbay sẽn wilgd rẽ wɛɛngẽ ye. A sẽn wilg a sẽn tõog n wilg a Gabon taoor ning sẽn wa n na n yɩ taoor lʋɩtb taoor n wa maan yʋʋmdã n yãk a taoor n wa tũub a sẽn da yaa senatorã, a Marcel Sandoungou kõo a Mart a sẽn lebg n wa n be senɛtã waoogr zug waoogr waoogr waoogo. A yeelame tɩ senɛtã segla a Bongo sẽn na n maan a sẽn na n toeemã.[4]
Prezida wa poare
[tekre | teke sidgem]Rogombé pʋɩɩ kom-bõoneg 23000 ne kamb sẽn be Lambaréné wã yʋʋmd 2010 yʋʋm-vẽk kiuug rasem 30 daarã, n maan kiris-ned waoogr sẽn pa kaoosã.[14]
Yʋʋmd 2014 yʋʋm-rɩt kiuugã, b yãka a Lucie Milebou Aubusson t'a wa lebg senɛt tẽnga taoor soab n na n tũ a Rogombé.[15]
A Rogombé ki-a-la yʋʋmd 2015 Afrill rasem 10 wã Pari bãas roogẽ, a sẽn da kẽng daar a wãn sẽn dengã tɩ b wa maag-a.[16][17]
Sebtiise
[tekre | teke sidgem]- ↑ 1.0 1.1 "Gabonews, Gabon: PORTRAIT: Rose Francine Rogombé, du prétoire au perchoir". www.gabonews.ga. Archived from the original on 2009-02-20. Retrieved 2025-07-24.
- ↑ 2.0 2.1 Senate speaker becomes Gabon's first woman president. Archived from the original on 2014-02-26.
- ↑ Editorial, Reuters. Gabon's Bongo in Europe, (in British English). Archived from the original on 2018-07-24.
{{cite book}}:|first=has generic name (help) - ↑ 4.0 4.1 Bernault, Florence (2009-10-01). La chair et son secret : transfiguration du fétiche et incertitude symbolique au Sud-Gabon. Vol. N° 115. pp. 99–122. doi:10.3917/polaf.115.0099. ISSN 0244-7827.
{{cite book}}:|volume=has extra text (help) - ↑ Skard, Torild (2014). Women of Power: Half a Century of Female Presidents and Prime Ministers Worldwide (1st ed ed.). Bristol: Policy Press. ISBN 978-1-4473-1578-0.
{{cite book}}:|edition=has extra text (help) - ↑ 6.0 6.1 6.2 "Gabon: Mme Rogombé, une magistrate fidèle de Bongo aux commandes". JeuneAfrique.com (in French). Retrieved 2025-07-24.
- ↑ 7.0 7.1 "Gabonews, Gabon: Parlement: Rose Francine Rogombé à la tête de la chambre haute pour six ans". www.gabonews.ga. Archived from the original on 2009-02-18. Retrieved 2025-07-24.
- ↑ 8.0 8.1 8.2 "InfosPlus Gabon - Gabon : Une femme élue président du Sénat". www.infosplusgabon.com (in French). Archived from the original on 2012-02-15. Retrieved 2025-07-24.
- ↑ "AFP: Gabon bids to choke fears of Bongo succession battle". www.google.com. Archived from the original on 2011-02-22. Retrieved 2025-07-24.
- ↑ "AFP: Gabon bids to choke fears of Bongo succession battle". www.google.com. Archived from the original on 2011-02-22. Retrieved 2025-07-24.
- ↑ https://archive.today/20120910145834/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO77jie1D4MdYWlAgghuUVa6SEkQ
- ↑ Gabon appoints interim president (in British English). 2009-06-09.
- ↑ http://www.gabonews.ga/actualite/actualites_2007.php?Article=8019
- ↑ http://www.agpgabon.ga/show_mog.php?IDActu=6946
- ↑ http://www.agpgabon.ga/provinces/estuaire/article/lucie-milebou-aubusson-elue-sans
- ↑ SIKA, Jacques Jarele. "France : Rose Rogombé a tiré sa révérence à Paris". www.gabonews.com (in French). Retrieved 2025-07-24.
- ↑ "Gabon: Francine Rogombe, the first woman senator died | Africa Top Success". www.africatopsuccess.com (in American English). Archived from the original on 2017-06-09. Retrieved 2025-07-24.