Yãk-y n kẽng y sẽn tarã nengẽ

Rose Francine Rogombé

Soolge Wikipidiya
Rose Francine Rogombé
neda
Sex or genderfemale Tekre
Country of citizenshipGabon Tekre
Name in native languageRose Francine Rogombé Tekre
Birth nameRose Francine Allela Etomba Tekre
Given nameRose Tekre
Date of birth20 Bõn-biuungo kiuugu 1942 Tekre
Zĩ-ninga o rogeLambaréné Tekre
Date of death10 Tuul-nif kiuugu 2015 Tekre
Place of deathVillejuif Tekre
ChildMadeleine Berre Tekre
Languages spoken, written or signedFrench Tekre
Occupationpolitician, lawyer Tekre
Position heldPresident of Gabon Tekre
Educated atNancy-Université Tekre
Member of political partyGabonese Democratic Party Tekre
Award receivedCommander of the Legion of Honour Tekre

Rose Francine Rogombé (née Etomba sẽn dog Etomba; sigr kiuug rasem 20 yʋʋm 1942 - sigr kiuugã rasem 10 yʋʋm 2015) yaa Gabon politik soab sẽn yaa Gabon tẽnga taoor soab n zĩnd yʋʋm 2009[1] soabã kiuug rasema n tãag yʋʋm 2009 soabã, sẽn na n yɩlẽ n paam a Omar Bongo sẽn da yaa tẽnga taoor soab yʋʋm wʋsg n ki wã. A Kongo sẽn yaa senɛt tẽnga taoor soaba, a rɩka a soog n na n yɩ senɛt tẽnga naab n na n yɩɩ senɛt tẽnga naaba, la a paama a soog sẽn na n yɩlẽ n yɩ senɛt tẽnga taoor soaba.[2][2] A ra yaa zak soab ne tʋʋmde, la a yaa Gabon Democratic Party (PDG) ning sẽn be be wã taoor soaba.[3] Rogombé yaa Gabon tẽnga taoor soab pipi pag. A sẽn lebg n lebg n yaa tẽnga taoor soaba, a lebg n lebga tẽnga taoor soaba.[4][5]

Pipi vɩɩmã la a tʋʋmã

[tekre | teke sidgem]

A Rose Francine Etomba, yaa Galwa buud-gomd neda, a dogame Lambaréné, Frans sẽn be Ekatoral Afrɩka (masã yaa Gabon), yʋʋmd 1942 wã.[6] A sẽn zãms Fransã poore, a tʋma Gabõon bʋ-kaoodb zĩigẽ. A yɩɩ ministɛɛr sẽn geta pagb la ninsaalbã zu-soab yell n tʋmd goosneema wã pʋgẽ yʋʋm 1980 wã pʋgẽ.[7][8] A basa politikã yʋʋmd 1990 wã sɩngrẽ[8], a sẽn wa n na n kẽ politikã pʋgẽ wã, a rɩka a meng n tʋm ne sɛb la a wa n lebga bʋ-kaoodb sull ning sẽn get b sẽn get b yellã yell n yɩɩda.[6] Yʋʋmd 2007 wã, a paama a teologã diplôme.[7]

2008 local elections and 2009 Senate election

[tekre | teke sidgem]

Yʋʋmd 2008 yʋʋm-vʋʋr kiuugã, b yãka a Rogombé t'a yɩ tẽnga taoor soab a Lambaréné pʋgẽ. A sẽn wa n yãk-a n na n yɩ senɛt tẽnga taoor soaba[2], a paama a loogr yʋʋm 2009 tʋʋlg kiuug rasem 16 n paam senɛt rãmb 99 n yãk a loogr poorẽ.[8]

A Rogombé sẽn da boond t'a "tõnd-poakã" wã ra yaa ned sẽn pa mi a sẽn wa n na n yɩ tẽnga taoor soaba. Baa ne a sẽn da pa mi a sẽn tõe n maan bũmb ninsã, b wilgame t'a ra mii politikã pãng sẽn tʋmd Gabõonã wɛɛngẽ, a sẽn da yaa Bongo zoa la a ra yaa politik soab a Georges Rawiri zakã zoa, sẽn lebg senɛt tẽnga taoor soab n yaool n ki yʋʋmd 2006 wã.[6]

Prezida

[tekre | teke sidgem]

A Rogombé yaa senɛt tẽnga taoor soaba, la a yaa tẽnga taoor soab sẽn yãkd a sẽn na n yɩ a taoor soaba, a sã n wa paam tʋʋm-no-kãnga; a sã n maan woto, a ra segd n yɩɩ wakat sẽn be wakat sẽn kõn sa n deng n maan tẽnga taoor dãmb n yãk a sẽn pa na n yãk a taoor soaba.[8] A Omar Bongo sẽn ki yʋʋmd 2009 wã, yʋʋmd 2009 wã tʋʋlg kiuug rasem 8 wã, b yãka a Rogombé t'a yɩ prezida sẽn be wakat sẽn kõn sa wã rasem 9 wã, la b yãka a rogem daar sẽn pʋgdã. A sẽn yaa taoor soab sẽn yaa wakat sẽn be zĩigã, b yeelame tɩ Rogombé pa na n yɩ taoor soab sẽn yãk-a ye, a pa na n paam n solg tẽnga tigisgã, la a pa na ne n bool tɩ b maan referendum ye.[9] Sẽn zems Gabon tẽnga lalg ning sẽn kõ wã,[10] yaa rasem 30 n tãag rasem 45 bal la b segd n maan prezidaalã, la b ra tagsdame tɩ yaa sɩd tɩ b na n kaoosame n yaool n wa maan n paas rẽ, n na n yɩlẽ tɩ b lebs n le paas n paas n paas sõdba sõdba.[11]

A Rogombé rɩka a naam yʋʋm 2009 soabã kiuug rasem 10 soabã, b sẽn yã b sẽn be b taoor ne b sẽn be Bĩnga, b sẽn be tẽnga taoor dãmba, b sẽn yaa senɛt dãmba, la b sẽn be tẽngã taoor dãmb sʋka. A wẽename n na n maan sũ-noog a Bongo sẽn da mi wã, n wẽename t'a na n dɩk a pãng fãa n sõng Gabon neba, n sõng-b tɩ b paam laafɩ la b kogl-b ne wẽnga fãa, n waoogd-b la b kogend b rĩungã la b sẽn get b sẽn segd n maan to-to wã, la a na n maana a tʋʋm-kãsemsã ne a sũur fãa, la a yɩ tɩrlem ne nebã fãa taoore.[1] B sẽn wa n togs tɩ Bongo kiime wã poore, b basa Internetã, la televiziõ wã ra pa le tar mizik sẽn yaa tũudum yɛl bal ye.[12]

A Rogombé sẽn wa n lebg tẽnga taoor soaba, a Léonard Andjembé, sẽn yaa senɛtã taoor soab pipi soabã, rɩka a soog n lebg senɛtã tẽnga taoor soaba.[13]

Yʋʋmd 2009 tʋʋlg kiuug rasem 30 wã, b yãk-a lame t'a wa maan a Ali Bongo sẽn yaa PDG taoor soaba. A Bongo rɩka naam tɩ yɩ tẽnga taoor soab yʋʋmd 2009 zĩ-likr kiuug rasem 16 soabã, la a Rogombé lebg n wa a senɛtã zĩigẽ yʋʋmd 2009 zĩi-likr rasem 20 soabã, n dɩk a Andjembé. B pa yã bũmb sẽn da be b rĩungã pʋgẽ n na n kɩt tɩ b lebg n wa b tʋʋm-kʋdã pʋgẽ ye, la b ra tẽedame tɩ Rogombé sẽn na n lebs n tʋm a senɛtã pʋgẽ wã tõe n yɩɩ kɩbay sẽn wilgd rẽ wɛɛngẽ ye. A sẽn wilg a sẽn tõog n wilg a Gabon taoor ning sẽn wa n na n yɩ taoor lʋɩtb taoor n wa maan yʋʋmdã n yãk a taoor n wa tũub a sẽn da yaa senatorã, a Marcel Sandoungou kõo a Mart a sẽn lebg n wa n be senɛtã waoogr zug waoogr waoogr waoogo. A yeelame tɩ senɛtã segla a Bongo sẽn na n maan a sẽn na n toeemã.[4]

Prezida wa poare

[tekre | teke sidgem]

Rogombé pʋɩɩ kom-bõoneg 23000 ne kamb sẽn be Lambaréné wã yʋʋmd 2010 yʋʋm-vẽk kiuug rasem 30 daarã, n maan kiris-ned waoogr sẽn pa kaoosã.[14]

Yʋʋmd 2014 yʋʋm-rɩt kiuugã, b yãka a Lucie Milebou Aubusson t'a wa lebg senɛt tẽnga taoor soab n na n tũ a Rogombé.[15]

A Rogombé ki-a-la yʋʋmd 2015 Afrill rasem 10 wã Pari bãas roogẽ, a sẽn da kẽng daar a wãn sẽn dengã tɩ b wa maag-a.[16][17]

Sebtiise

[tekre | teke sidgem]
  1. 1.0 1.1 "Gabonews, Gabon: PORTRAIT: Rose Francine Rogombé, du prétoire au perchoir". www.gabonews.ga. Archived from the original on 2009-02-20. Retrieved 2025-07-24.
  2. 2.0 2.1 Senate speaker becomes Gabon's first woman president. Archived from the original on 2014-02-26.
  3. Editorial, Reuters. Gabon's Bongo in Europe, (in British English). Archived from the original on 2018-07-24. {{cite book}}: |first= has generic name (help)
  4. 4.0 4.1 Bernault, Florence (2009-10-01). La chair et son secret : transfiguration du fétiche et incertitude symbolique au Sud-Gabon. Vol. N° 115. pp. 99–122. doi:10.3917/polaf.115.0099. ISSN 0244-7827. {{cite book}}: |volume= has extra text (help)
  5. Skard, Torild (2014). Women of Power: Half a Century of Female Presidents and Prime Ministers Worldwide (1st ed ed.). Bristol: Policy Press. ISBN 978-1-4473-1578-0. {{cite book}}: |edition= has extra text (help)
  6. 6.0 6.1 6.2 "Gabon: Mme Rogombé, une magistrate fidèle de Bongo aux commandes". JeuneAfrique.com (in French). Retrieved 2025-07-24.
  7. 7.0 7.1 "Gabonews, Gabon: Parlement: Rose Francine Rogombé à la tête de la chambre haute pour six ans". www.gabonews.ga. Archived from the original on 2009-02-18. Retrieved 2025-07-24.
  8. 8.0 8.1 8.2 "InfosPlus Gabon - Gabon : Une femme élue président du Sénat". www.infosplusgabon.com (in French). Archived from the original on 2012-02-15. Retrieved 2025-07-24.
  9. "AFP: Gabon bids to choke fears of Bongo succession battle". www.google.com. Archived from the original on 2011-02-22. Retrieved 2025-07-24.
  10. "AFP: Gabon bids to choke fears of Bongo succession battle". www.google.com. Archived from the original on 2011-02-22. Retrieved 2025-07-24.
  11. https://archive.today/20120910145834/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iO77jie1D4MdYWlAgghuUVa6SEkQ
  12. Gabon appoints interim president (in British English). 2009-06-09.
  13. http://www.gabonews.ga/actualite/actualites_2007.php?Article=8019
  14. http://www.agpgabon.ga/show_mog.php?IDActu=6946
  15. http://www.agpgabon.ga/provinces/estuaire/article/lucie-milebou-aubusson-elue-sans
  16. SIKA, Jacques Jarele. "France : Rose Rogombé a tiré sa révérence à Paris". www.gabonews.com (in French). Retrieved 2025-07-24.
  17. "Gabon: Francine Rogombe, the first woman senator died | Africa Top Success". www.africatopsuccess.com (in American English). Archived from the original on 2017-06-09. Retrieved 2025-07-24.