Yãk-y n kẽng y sẽn tarã nengẽ

Zainab Bangura

Soolge Wikipidiya
Zainab Bangura
neda
Sex or genderfemale Tekre
Country of citizenshipSierra Leone Tekre
Name in native languageZainab Bangura Tekre
Given nameZainab Tekre
Family nameBangura Tekre
Date of birth18 Yuum-sar kiuugu 1959 Tekre
Zĩ-ninga o rogeYonibana Tekre
Languages spoken, written or signedEnglish Tekre
Occupationdiplomat, politician, minister Tekre
EmployerUnited Nations Tekre
Position heldMinister of Health of Sierra Leone, Minister of Foreign Affairs and International Cooperation, Special Representative of the Secretary-General on Sexual Violence in Conflict Tekre
Educated atFourah Bay College, University of Nottingham Tekre
Member of political partyAll People's Congress Tekre
Religion or worldviewIslam Tekre
Award receivedBBC 100 Women, honorary doctor of Syracuse University Tekre

Haja Zainab Hawa Bangura (/ˈzaɪnəb ˈhɑːwə bəŋˈɡuːrə/; sẽn dog yʋʋmd 1959 yʋʋm kiuug rasem 18 wã) yaa Siɛr Leone politik soab la tʋʋm-tʋmd sẽn tʋmd b tʋʋmdã pʋgẽ, la yaa ONU Sɛkre-gɛt a António Guterres sẽn yãk-a t'a yɩ ONU Sɛkri-Gɛt a yembr sẽn be Nairobi wã wã taoor soaba yʋʋmd 2018 wã tɛka.[1][2] A yɩɩ b sẽn boond tɩ ONU nin-buiidã sẽn namsd b taabã, la b sẽn boond t'a Margot Wallström n zĩnd b taoor soaba, yʋʋm 2012 n tãag yʋʋm 2017. Yʋʋmd 2017 wã, a Pramila Patten n wa n dɩ a naamã.[3][4][5]

Yʋʋmd 2007 wã, a Bangura lebga Sierra Leone tẽnga taoor soaba, a Ernest Bai Koroma sẽn yaa tẽnga taoor soaba.[6] A yaa pag a yiib soaba sẽn zĩnd tʋʋm-kãng pʋgẽ, a Shirley Gbujama sẽn zĩnd tʋʋm kãng pʋgẽ yʋʋmd 1996 n tãag yʋʋmd 1997 wã poore. A yɩɩ bãagã la yel-paalg minisr yʋʋmd 2010 n tãag 2012.

A Viim singri

[tekre | teke sidgem]

A Zainab Hawa Bangura ra yaa imam bi-pugl a ye,  la a dogame "Zainab Hawa Sesay" tẽn-tẽng a Yonibana, Tonkolili sẽn be Brãsik Siɛr-Leone sẽn be sa-kãsengã pʋgẽ.[7] A yaa Temne buud-gomd neda. A rogame n kẽ zak sẽn pa tar ligd wʋsgo, la a kẽnga lekoll sẽn yaa pipi wã ne b sẽn kõ-a b bĩng sẽn yaa Mathora Girls Secondary School sẽn be Magburaka pʋga. A wa n kẽnga Annie Walsh Girls Secondary School sẽn be Freetown tẽnga pʋga.

Rẽ poore, a sẽn paam a diplôme Siera Leõon tẽnga Fourah Bay College wã, a Bangura kẽnga Etazĩni n na n paam a diplomas sẽn yaa siglgã taoor lʋɩtb taoor soaba sẽn be London City University Business School la Nottingham University wã pʋgẽ.[8] A sẽn da tar yʋʋm 30 wã, a lebga siglgã taoor lʋɩtb sull sull ning sẽn yaa a tẽng sull sẽn yaa siglgã taoor soab n yɩɩd a taabã.

Bangura gomda buud-goam a tãabo: Temne, Krio, la English.

A viim sen veeng

[tekre | teke sidgem]

Pipi tuumde

[tekre | teke sidgem]

Bangura lebga ned sẽn tʋmd tʋʋm-no-kãsems wakat ning sẽn yaa toog ne a nebã, tɩ Sɛɛrra Leõõ wã ra soogda NPRC sodaas junta wã. A sɩngame ne tʋʋm sẽn na n sõng tɩ b bãngd kom-bõonegã yelle, n tẽegd a karen-biisã tɩ a ma ra yaa kom-bɩɩs-bõone. Yʋʋmd 1995 wã, a ne a zu-soaba Yasmin Jusu-Sheriff n lugl pagb sẽn get b mens tɩ b get b mens n get b mens yelle. Yaa b sẽn get pagb sẽn get bũmb ninsã yell n get b yelle.[9] A yaa sẽn sigl-a a meng n sigl a Kampanj ning sẽn get b sẽn get b naam sõma (CGG) wã. Rẽ poore, a sẽn tũnug ne CGG n yɩ a platformã, a lʋɩɩs n na n maan tẽnsã soog sẽn kɩt tɩ NPRC yi a naamã yʋʋmd 1996 wã, la a lebs n deeg demokrɩtɛɛr goosneema. Yaa a Soɛrleõon pipi reegr sẽn yɩ demokrɩtɩɩr yʋʋm 25 pʋgẽ. La Soɛrleɔon sɛb-kãsemsã la nebã fãa yeelame tɩ yẽ n tõog n maan woto.

Yʋʋmd 1991-2002 Siɛrleõ zabrã sasa, a Bangura goma ne pãng n kɩɩs Révolutionnaire United Front (RUF) sẽn maan wẽnga ne nin-buiidã. A leb n goma a meng tʋʋm-wẽnsã sẽn be tẽnga taoor soab a Ahmad Tejan Kabbah taoor-tẽngã pʋgẽ wã yelle, la a sẽn gomd tʋʋm-wẽns nins sodaasã sẽn maand tẽnga nin-buiidã zugu. Yʋʋmd 1997 wã, zabr sẽn da be tẽngã zugã, a Bangura zoe n kẽe zĩm-biis koglg n kẽng a zoa wã sẽn be Gʋni.

Politik tuumde

[tekre | teke sidgem]

Yʋʋmd 2002 wã, a Bangura ra zabda ne a Kabbah n na n yɩ Siɛrleõ tẽnga taoor soaba, n bas a sẽn da yaa a taoor soab ning sẽn pa tar sor n tʋmd tẽnga pʋga. A paama vot sẽn pa ta wã, la a Motion for Progress (MOP) pa tõog n paam zĩ-bʋs n zĩnd Sierra Leone tẽnga parlamentã pʋgẽ ye. A Bangura yeelame tɩ b sull sẽn pa sõd n yãk b no-rãmbã yaa b sẽn maan n maan wẽnga.

Yʋʋmd 2002 wã, Bangura lugla sull ning sẽn boond tɩ National Accountability Group wã. A sẽn dat n maan woto wã yaa n zab ne tʋʋm-dẽgd ning sẽn be sɛbã pʋsẽ wã, la n sõng tɩ b bãng b sẽn maand bũmb ninsã. Yʋʋmd 2006 wã, a yiisa Sierra Leone n kẽng Liberia sẽn be be be wã. A yaa ONU misiõ wã taoor soaba, la a paama tʋʋm-no-kãsems 16 la goosneema-rãmbã 30 sẽn na n lebs n me Liberia tẽn-kɩtbã.

A Bangura lebg n wa Sierra Leone yʋʋmd 2007 wã, a Ernest Bai Koroma sẽn tõog n yɩ prezida, n maan zab wʋsg ne tẽngã fãa wã, la b yãk-a t'a yɩ sodaas taoor soaba. Wakat kãnga, Sierra Leone neb wʋsg ra tẽedame tɩ zu-soabã sẽn wa n wa n wa yaa taoor soab ning sẽn da get goosneema wã yell sõma wã kɩtame t'a lebg taoor soab sẽn na yɩl n wilg t'a tara bas-m-yam n na n maan toeeng sẽn yaa kãsenga.

A Bangura sẽn yaa Musulman sẽn tũud a Zeova wã, a yãka a sẽk politik pʋgẽ yʋʋmd 2009 n kẽng Saawud Arabi Mecca sẽn yaa tẽn-sõngo, n na n naag a Zeova maan-kʋʋdã maan-kʋʋrã.[10]

A tuumde international politik puga

[tekre | teke sidgem]

A Bangura sẽn yaa Musulman sẽn tũud a Zeova wã, a yãka a sẽk politik pʋgẽ yʋʋmd 2009 n kẽng Saawud Arabi Mecca sẽn yaa tẽn-sõngo, n na n naag a Zeova maan-kʋʋdã maan-kʋʋrã.[11]

A Bangura rɩka a tʋʋm-kãnga sẽn pʋgdã n yɩ Sɛk-Tʋʋr-soabã sẽn yaa nin-buiidã sẽn namsd b taabã ne yoobã wɛɛngẽ wã taoor lʋɩtb sull sull sull sull ning sẽn yaa sɛk-soabã taoor lʋɩtbã taoor soaba yʋʋm 2012 sɛt kiuug rasem 4 soabã. A yaa a sẽn yaa taoor soaba, a yaa ONU tʋʋm sẽn zabd ne yoobã sẽn namsdẽ wã taoor soaba.[12] A sẽn da be a tʋʋmdã pʋgẽ wã, a sõnga b sẽn na n yiis b sẽn na yɩl n tõog n zab ne pag ne rao wã sẽn kʋ-a wã la b sẽn maand to-to wã wɛɛngẽ, yʋʋmd 2014 wã, a sõngame tɩ b yiis b sẽn maan to-to n na n maan to-taag n bãng sẽn yaa to-to la b bao n bãng sẽn na n yɩ to-to.[13] A maana sõsg ne sodaasã sẽn da be Ivory Coast wã n na n kao bʋʋd ne b sẽn da be n gomd b sẽn maan to-to wã wɛɛngẽ wã.[7] Yʋʋmd kãng menga, a kẽnga Irɩk la Siri, n maan tʋʋm-noy sẽn na yɩl n tõog n zab ne yoobã sẽn be Irɩk ne Levant (ISIS) sodaas sʋka.[14]

Yʋʋmd 2018 n tãag yʋʋmd 2019, a Bangura zĩnda a meng taoor (a Katherine Sierra ne a Karen) n zĩnd Oxfam sull sẽn get b sẽn maand to-to wã wɛɛngẽ.[15] Yʋʋmd 2019 wã, a Guterres yãka a Maimunah Mohd Sharif tɩ b lebg ONU Biiri wã taoor soaba.[8]

Tuuma ataaba

[tekre | teke sidgem]

A bangri

[tekre | teke sidgem]

A Bangura paama b tẽn-tẽnsã tõod wʋsg a sẽn moon n paasd demokrasiya la ninsaalb hakɩ wã Afrika, sẽn tar n be: Afrika tẽn-tẽngã taoor lʋɩtbã tʋʋmde (Nigeria, 1999); Advoka wã sẽn get b mensã tʋʋmde (New York, 2000); A. Philip Randolph Institute (Washington, DC) sẽn kõ a Bayard Rustin Humanitarian Award (Washington DC, 2006); la National Endowment for Democracy Award (W Washington, DC, 2006).

Yʋʋmd 2013 yʋʋm-rɩt kiuugã pʋgẽ, Bangura paama kũun sẽn yit siglgã sẽn boond tɩ Project 1808 Inc. sẽn tʋmd ne Wisconsin Madison Africa Studies, International Studies wã. A Bangura paama kũunã a sẽn maan n wilg tɩ a tara pãng n na n sõng dũni gill fãa nebã tɩ b bãng bũmb nins sẽn namsd b sẽn maand to-to wã. A kɩtame tɩ b tõog n sõng dũni taoor dãmb, kɩɩms-n-taas, zab-n-taagbã, sẽn paam-b kʋɩlemã la b tigimsã.[22] Yʋʋmd kãng menga, b talla a yʋʋr tɩ BBC pagb 100 sʋka.[23]

Le gese

[tekre | teke sidgem]


Sebtiise

[tekre | teke sidgem]
  1. "Office of the Director-General | United Nations Office at Nairobi". unon.org. Retrieved 2025-07-15.
  2. "Ms. Zainab Hawa Bangura of Sierra Leone - Director-General of the United Nations Office at Nairobi (UNON) | United Nations Secretary-General". www.un.org. Retrieved 2025-07-15.
  3. https://www.un.org/News/Press/docs/2007/sga1354.doc.htm
  4. https://www.un.org/press/en/2017/sga1719.doc.htm
  5. http://www.un.org/sexualviolenceinconflict/about-us/about-the-office/
  6. http://news.sl/drwebsite/publish/article_20056717.shtml
  7. 7.0 7.1 https://www.nytimes.com/2015/07/04/world/middleeast/un-envoy-draws-on-her-own-past-to-help-abused-women.html
  8. 8.0 8.1 https://www.un.org/press/en/2019/sga1934.doc.htm
  9. https://muse.jhu.edu/pub/315/oa_monograph/book/66323
  10. https://web.archive.org/web/20111004092035/http://www.sierraexpressmedia.com/archives/3449
  11. https://web.archive.org/web/20211026053844/http://www.lifesavingcommodities.org/about/composition-of-the-commission/
  12. https://www.un.org/sexualviolenceinconflict/press-release/zainab-bangura-joins-the-office-of-the-special-representative-of-the-secretary-general-on-sexual-violence-in-conflict/
  13. https://www.theguardian.com/global-development/2014/jun/11/protocol-launched-sexual-violence-in-conflict
  14. https://www.theguardian.com/world/2015/jun/09/isis-slave-markets-sell-girls-for-as-little-as-a-pack-of-cigarettes-un-envoy-says
  15. https://www.oxfam.org/en/pressroom/pressreleases/2018-03-16/oxfam-announces-zainab-bangura-and-katherine-sierra-co-lead
  16. https://genderchampions.com/champions
  17. https://web.archive.org/web/20190327095856/http://www.wayamo.com/africa-group-for-justice-and-accountability/members/
  18. https://www.interpeace.org/who-we-are/governance-and-leadership/former-board-members/
  19. https://en.wikipedia.org/wiki/United_Nations_Institute_for_Training_and_Research
  20. https://www.womenpoliticalleaders.org/about/advisory-board/
  21. https://www.movedemocracy.org/person/zainab-bangura
  22. https://web.archive.org/web/20131213203408/http://www.sierraexpressmedia.com/archives/63856
  23. https://www.bbc.com/news/world-24579511