Yãk-y n kẽng y sẽn tarã nengẽ

New Patriotic Party

Soolge Wikipidiya

New Patrick Party (NPP) ya Ghana Politik partɩ m'be Ghana partɩ-ramb suka n tar sõngr ne

New Patriotic Party
political party
Inception28 Sẽoog kiuugu 1992 Tekre
Native labelNew Patriotic Party, NPP Tekre
Short nameNPP Tekre
ChairpersonNana Akufo-Addo Tekre
CountryGhana Tekre
Member ofInternational Democracy Union Tekre
Political alignmentcentre Tekre
Political ideologyliberal conservatism Tekre
Headquarters locationKumasi Tekre
FollowsUnited Gold Coast Convention Tekre
SRGB color hex triplet0070FF Tekre
Official websitehttps://newpatrioticparty.org Tekre
Member categoryCategory:New Patriotic Party politicians Tekre

yɛl koglgo.[1][2][3]Hal tɩ Ghana wa paam b soog-m-meng yʋʋmd 1992, a yi partɩ bedre Ghana politik partɩ ramb pʋge,tɩ'a partɩ wagsed-to la National Democratic Congress Party (NDC).[4][5]John Kufour n ya NPP neda yi Ghana prizdã yʋʋmd 2001 ne 2009 wakat suka.Yʋʋmd 2004 vote yãkre n dag maane,partɩ wã da paama depite zĩise kobg la pisi la wae 129 ne depite zĩise 230 wã fãa pʋga.[6]

A Kufuor n da rat n lebg tẽnga taoor soaba ne vot sẽn tar 52%. B sẽn boond tɩ "Patriot" wã makda Afirik tʋbre, la b sẽn boond tɩ New Patriotic Party wã yaa wa roog, pe-bilg la zũuni.

Yʋʋmd 2008 wã, NPP taoor lʋɩtbã taoor lʋɩtb nanamb a Nana Akufo-Addo sakame tɩ b sãame n paam n pa le tõe n yãk a taoor lʋɩtba, b sẽn da yet tɩ b yaa b sẽn maan b sẽn pa tõe n yãk n yãk n kõ a ning a sẽn pa na n yãk n deeg n kõ a soabã, a sẽn paam n deeg n deeg n yãk n pa kõ a ning b sẽn yãk n kõ-a wã, a sẽn deeg n deeg a ning a 49.77% n pa paam n deeg a sẽn deeg a ning n kõ a NDC taoor lʋɩtbe a John Atta Mills wã wã wã, a yaa 50.23%. Yʋʋmd 2012 wã, b sẽn yãk n yãk n yãk b mens n naan wa a Zeova Kaset rãmbã, b ra segd n saka b mens n maan b sẽn tõe n maan bũmb ninsã. A Nana Akufo-Addo paama boto sẽn yaa 47.74% la a NDC taoor soab a John Mahama paama vot sẽn yaa 50.7% n paam n wilg tɩ b yaa b sẽn maan zãmb n maan zab-teedã yĩnga. A Akufo- Addo paama a tãab-n-soaba n yɩ NPP taoor soab yʋʋmd 2016 wã pʋ-tẽebẽ, la a tõoga a Mahama pipi raandã pʋgẽ (a paam n paama vot sẽn ya 53.83%).

Sõng-manesem

[tekre | teke sidgem]

Hal tɩ ta yʋʋmd 1992 wã, yaa ne b sẽn yãk-a n yãk a naan-soabã n na n maan yaa politikã n na n yãk a Zeova. A wilgame tɩ b ra pa tõe n maan a Zeova raabã ye. A New Patriotic Party gʋlsa sebr sẽn boond tɩ 'B sẽn da zãg n kʋ-a wã' n na n wilg a sẽn kɩɩs yʋʋmd 1992 wã prezidaar yãkrã.

A Zeova Kaset rãmbã sull ning sẽn get b mens n get b mens tɩ b yaa b sẽn get b taabã, b getame tɩ b yaa "paar a ye" sẽn yaa "paarã sẽn get b yell sõma" wã.

A Jerry John Rawlings sẽn wa n dɩ naam yʋʋm kobs-gĩnd a ye poore, a siglgã ne neb kẽer n yãkd sɛb sẽn na yɩl n maan n yãk n yãk n na n maan Referandum. Sẽn na yɩl n tõog n tõog n tũ Wẽnnaam noyã, a yãka a Zeova Kaset rãmbã n na n maan bũmb nins sẽn yaa sõma. A NPP wã bãndẽ wã tʋkda yaa Profesɛɛr Albert Adu Boahen, sẽn yaa bãngd la sẽn da yaa a Rawlings sodaasã goosneema taoor soab wakat sẽn kaoos. La yʋʋmd 1992 wã, NPP wã pa tõog n tõog n maan n kõ NDP kongrɛɛsã, Eagle ne National Convention Party sẽn da yaa a Jerry John Rawlings n yãk n na n yɩ a taoor soaba wã. NPP wã sẽn maan n tãag n na n yãk b mens n na n maan yaa b sẽn pa tõe n paam n zĩnd a Zeova siglgã pʋgẽ wã.

A NPP me sã n wa paam n pa le paam n yãk a Rawlings n yãk a naamã yʋʋmd 1996 wã, a John Kufuor n na n yɩ b taoor soaba. Yʋʋmd 2000 la yʋʋmd 2004 wã, a John Kufuor tõogame tɩ b yãk a yiib fãa n naan naan wa n kɩt tɩ b naan naan naan naan wa rɩ naam a naas sẽn yaa Ghana.

Sõs-kãsems

[tekre | teke sidgem]

A Kukurudu sẽn yaa a New Patriotic Party (NPP) wã sã n wa paam n pa le tõe n maan a naamã n yãk a naamã yʋʋmd 1992 wã, a Jerry John Rawlings sẽn lʋɩt taoor n na n tõog n kõ a NDP kongre wã. Baa ne sẽn yaa tɩ b wilgame tɩ b yãk-b tɩ b yaa burkĩna la b yaa pʋ-peelem dãmba, NPP taoor soab a Adu Boahen yeelame tɩ b yãkda n yãk-b n na n yɩ b sẽn pa tõe n maan bũmb a ye. Sẽn yɩlẽ tɩ b pa tõog n maan b sẽn yãk n na n yãk b rĩungã, yaa rasem a wãn la b yãk n yãk b n yãk b tɩ b maan b rĩung wã, b kɩtame tɩ b sẽn boond tɩ National Democratic Congress, National Convention Party la Eagle Party wã paam n paam b zĩ-bʋs fãa. Sẽn yaa sõma, yaa ned sẽn pa tar sor n na n yãk a ye, a Hawa Yakubu.

La b sẽn maan n wilg tɩ b pa segd n yãk b toorẽ koe-moonegã, b kɩtame tɩ b toeem b sẽn maand n yãkd n yãkd b mens n pa segd n paame.

1996 wã

[tekre | teke sidgem]

A John Kufuor (gɛtã) ne Brazil tẽnga taoor soab a Lula da Silva (rɩtgo)  

Yʋʋmd 1992 wã, a sẽn da wa n be NPP taoor soaba, a Peter Ala Adjetey wilgame tɩ b ra yãka yam n na n maan b tʋʋm-kãsems n tõog n zab ne NDC yʋʋmd 1996 wã. B yãka yam tɩ baa b sã n wa paam n yãk b sẽn na n maan bũmb ningã, b na n lʋɩɩsa b toog n na n tõog n kɩt tɩ b pa le get NDC sẽn tar n soog b mens ne tẽngã ye.

Sẽn deng ne sull tigisgã, b ra miime tɩ sẽn da nong-b wʋsg n na n yɩ pipi prezida wã taoor lʋɩtb yaa bãngd a ye sẽn boond t'a Kwame Pianim. La a Florence Ekwam sẽn wa n lʋɩt taoor wã, a Pianim sullã neb kẽer kɩɩsame t'a pa segd n maan woto ye. Ghana bʋ-kaoodb sẽn yɩɩd fãa wã yeelame tɩ Pianim pa segd n yãk ye, la rẽ yĩnga b pa tõe n yãk-a ye. Yʋʋmd 1996 Afrill 20 soabã, a John Kufuor n yɩ NPP taoor lʋɩtb taoor soab n yãk neb 1034 n yiis 2000 sẽn be tẽn-bɛd 200 wã fãa n na n yɩ taoor lʋɩtbã taoor lʋɩtba, yʋʋmd 1996 yʋʋm-sar kiuug rasem 10 wã sẽn na n yɩle n yãk n yãk n yɩ taoor soab. Wakat kãnga, yaa daar a yembre la b maan tẽnga taoor-keerã la b maan-b-la b sẽn da yãt-b wã.

NPP paama zood sẽn pa tõe n yɩ to-to ne Gana tẽnga taoor-soaba Kow Nkensen Arkaah, sẽn da yaa a parti wã (National Convention Party) sẽn da kaoog a taab ne National Democratic Congressã. Rẽ n so t'a NPP naan wa "Gãnda sull" ne a NCP la a sull ning sẽn yaa taoor soaba a Arkaah n yɩ a Kuffuor taoor soaba. A Kufuor sẽn maan koe-moonegã sẽn pa ta kiuug a nii wã, a rɩka vot ning sẽn yaa 39% n kõ Jerry Rawlings sẽn yaa 57% n yãk yʋʋmd 1996 wã. Baa ne sẽn yaa tɩ b yeel tɩ b yãk-b tɩ b yaa burkĩna la b yaa pʋ-peelem dãmba, b yeelame tɩ b yãkame tɩ b yãk n yɩ burkĩna. La a NPP paama zĩ-kãsems Ghana tẽnga parlamentã pʋgẽ la a kɩt tɩ NDC wã tõog n tõog n pa le tar a naamã ye.

2000 wã

[tekre | teke sidgem]

A John Kufuor (rɩtgo) ne Etazĩni tẽnga taoor soab a George W. Bush (gɛtgo), yʋʋmd 2001 tʋʋlg kiuugã

Yʋʋmd 1998 kiuug rasem 23 wã, Paari wã sẽn boond t'a Kufuor wã leb n yãka a soab tɩ a yɩ taoor soaba. A Rawlings sẽn da segd n maan a tʋʋmdã wakat sẽn pa ta wã ra segd n yi n kao a yõor yaoogẽ yʋʋmd 2000 wã na-kẽndre. A Pianim basa a tʋʋm-kãnga, la a Peter Ala Adjetey sẽn yaa a taoor soaba, kõ a Samuel Odoi-Sykes a taoor-soaba. A Aliu Mahama yɩɩ a John Kufuor sẽn na n yɩ a poorẽ soaba. NDC me yãka taoor soab a John Atta Mills tɩ yɩ a taoor soab n yãk a naam.

A Kufuor paama a naamã n tõog n yãk a naamã yʋʋm 2000 yʋʋmdã yʋʋmdã yʋʋm-sar kiuug rasem a 7 soabã. A sẽn da yaa a taoor soab n yɩɩd yaa a Atta Mills n paam n deeg boto wã sẽn yaa 44.8%. Gãna nebã sẽn yãkd n na n yãk n yãk n na n yɩ taoor soaba wã segd n yɩɩg 50% n tõog n yãk n yɩ taoor soab. Rẽ n so tɩ b yãk-a n na n maan n pa le tõe n maan ye. A Zeova Kaset rãmbã sẽn da be a Zeova Kaset rãmbã sʋkã, b sẽn da wa n get b sẽn da yaa a Zeova Kaset rãmb toɛy-toɛyã.

Yʋʋmd 2000 yʋʋm-nif kiuug rasem 28 soabã, a Kufour ra tõogame, n paam n deeg boto sẽn yaa 56.9%. Yʋʋmd 2001 wã, yʋʋmd 2001 wã, yʋʋm-vẽk kiuug rasem a 7 wã, a Kufuor sẽn wa n dɩk a naam wã, yaa naoor a pipi sẽn yɩlẽ tɩ goosneema sẽn be wakat kãnga wã kõ a naamã ne laafɩ.

Sebtiise

[teke sidgem]
  1. https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/202202/460000.php
  2. https://web.archive.org/web/20221013171954/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/NPP-tradition-must-go-on-Hopeson-Adorye-defends-choice-of-Alan-1539068
  3. https://www.myjoyonline.com/journalist-attacked-for-filming-altercation-at-npp-constituency-election-at-ajumako/
  4. https://web.archive.org/web/20121007213454/http://ghanaian-chronicle.com/npp-has-track-record-of-protecting-the-public-purse-says-nana-addo/
  5. https://web.archive.org/web/20121007213454/http://ghanaian-chronicle.com/npp-has-track-record-of-protecting-the-public-purse-says-nana-addo/
  6. http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4077835.stm